Sterrenbeelden van de dierenriem

Lesverloop

1. 1

   Stap 1: Introductie

   In deze les ontdekken leerlingen dat de sterrenbeelden van de dierenriem alleen in bepaalde perioden van het jaar aan de nachtelijke hemel te zien zijn, doordat de aarde om de zon draait. Met Ari en de werkkaarten ‘De baan van de aarde’ bootsen leerlingen de beweging van de aarde om de zon na. De baan dient als rijroute voor Ari. Onderweg laat Ari zien welk sterrenbeeld van de dierenriem in een bepaalde maand zichtbaar is. Leerlingen herkennen het sterrenbeeld en leggen het vast op de werkkaart.

   Daarna tekenen leerlingen het sterrenbeeld van de huidige maand op de werkkaart ‘Teken zelf’. De lijnen van het sterrenbeeld vormen een rijroute voor Ari. Leerlingen vullen de bijbehorende kleurcode in, zodat Ari dat sterrenbeeld op het scherm laat zien terwijl de robot de route volgt.

2. 2

   Stap 2: App instellen

   Help leerlingen om Ari aan te zetten. Zoek daarna de app The Night Sky. In deze app vind je de les Zodiac Constellations met de sterrenemoji. Zorg dat alle leerlingen deze les aan het begin van de activiteit geopend hebben.

3. 3

   Stap 3: Uitleg

   Een ster is een grote, heldere bol van heet gas in de ruimte die licht en warmte afgeeft, zoals de zon. Een sterrenbeeld is een groep sterren die sterrenkundigen hebben samengevoegd tot een bepaald patroon of een bepaalde vorm. De meeste sterrenbeelden zijn duizenden jaren geleden herkend en benoemd.

   Sterrenkundigen gebruiken sterrenbeelden nog steeds om gebieden en objecten aan de nachtelijke hemel te herkennen en hun weg langs de hemel te vinden. Sterrenbeelden werken als een kaart waarmee sterrenkundigen kunnen beschrijven waar belangrijke objecten zich bevinden. Sommige sterrenbeelden zijn alleen in bepaalde perioden van het jaar zichtbaar. Dat geldt ook voor de sterrenbeelden van de dierenriem.

   In één jaar, oftewel 365 dagen, maakt de aarde een volledige omloop om de zon. Als je van bovenaf op het zonnestelsel kijkt, met de noordpool van de aarde naar je toe, beweegt de aarde tegen de klok in om de zon. Tijdens de omloop verandert welke sterrenbeelden vanaf de aarde in dezelfde richting als de zon staan. De sterren in die richting zijn door het heldere daglicht niet zichtbaar.

   Vandaag leren we over de twaalf traditionele sterrenbeelden van de dierenriem: Ram, Stier, Tweelingen, Kreeft, Leeuw, Maagd, Weegschaal, Schorpioen, Boogschutter, Steenbok, Waterman en Vissen. Deze sterrenbeelden zijn doorgaans meerdere maanden per jaar aan de nachtelijke hemel zichtbaar. In deze simulatie koppelen we voor de eenvoud één sterrenbeeld aan elke maand.

   Let op: De astrologische sterrenbeelden die we aan onze geboortedatum koppelen, verschillen van deze sterrenbeelden aan de hemel. Mensen die in januari geboren zijn, hebben bijvoorbeeld Steenbok of Waterman als astrologisch sterrenbeeld, terwijl je in januari het sterrenbeeld Tweelingen kunt zien.

   We raden je aan om leerlingen enkele video's te laten zien die helpen om dit beter te begrijpen:

   1. Bekijk de video onderaan deze pagina
   2. Bekijk de video onderaan deze pagina
   3. Bekijk de video onderaan deze pagina
4. 4

   Stap 4: Programmeren

   Zet eerst de twee werkkaarten ‘De baan van de aarde’ aan elkaar. Knip langs de stippellijn en plak de bladen met plakband aan elkaar. Zorg dat de lijnen goed op elkaar aansluiten en samen een perfecte cirkel vormen.

   Bespreek met de leerlingen de volgende onderdelen van Ari's scherm en de werkkaarten De baan van de aarde:

   • Ari stelt de aarde voor en toont een afbeelding van de aarde op het scherm. De roze stip op de aarde geeft aan waar wij ons bevinden terwijl we naar de nachtelijke hemel kijken.
   • De zwarte lijn op de werkkaart stelt de baan van de aarde om de zon voor. Ari volgt deze lijn. Vraag leerlingen om de zon aan te wijzen.
   • We bekijken het zonnestelsel van bovenaf. De aarde beweegt tegen de klok in om de zon. Vraag leerlingen om de route met hun vinger te volgen.
   • De werkkaart is verdeeld in maanden om te laten zien welk sterrenbeeld in die periode van het jaar zichtbaar is.
   • Er zijn twaalf lege stroken in de route, één voor elke maand. Leerlingen kleuren deze stroken zo in dat Ari het sterrenbeeld laat zien dat in die maand zichtbaar is.

   Leerlingen hebben een rode en een blauwe kleurcodestift nodig.

   1. Kleur eerst de strook bij januari in met de rode stift. Kleur daarna de overige elf stroken in met de blauwe stift. Bekijk de voorbeeldoplossing voor de leerkracht als hulpmiddel.
   2. Ari is zo geprogrammeerd dat de omloop begint bij januari zodra de robot de rode strook leest. Als Ari daarna een blauwe strook leest, verschijnt de volgende maand. Zo doorloopt Ari de rest van de omloop in de juiste volgorde.
   3. Ari pauzeert telkens wanneer het sterrenbeeld van een maand verschijnt. Leerlingen tikken op Ari's scherm om de robot verder te laten rijden.
5. 5

   Stap 5: Uitvoeren en problemen oplossen

   Leerlingen laten Ari de route volgen om te ontdekken welke sterrenbeelden in elke maand zichtbaar zijn.

   1. Zet Ari vóór de rode strook, in de richting van januari. Ari mag bij de start in het vak van december staan. Ari rijdt tegen de klok in om de zon.
   2. Ari rijdt over de rode strook en toont het sterrenbeeld dat in januari zichtbaar is: Tweelingen.
   3. Leerlingen schrijven het woord Tweelingen op de lege lijn in dat vak.
   4. Leerlingen bekijken de afbeelding op Ari's scherm en verbinden de sterren op hun werkkaart tot het sterrenbeeld Tweelingen.
   5. Tik op het scherm om Ari verder te laten rijden.
   6. Als Ari over de blauwe strook rijdt, verschijnt het sterrenbeeld dat in februari zichtbaar is. Leerlingen schrijven weer de naam op en maken het sterrenbeeld af.

   Als Ari voor een maand het verkeerde sterrenbeeld laat zien, laat je de robot opnieuw vanaf januari beginnen om de juiste volgorde te tonen.

   Loop rond terwijl leerlingen werken. Vraag hun uit te leggen waarom sommige sterrenbeelden in bepaalde perioden van het jaar niet zichtbaar zijn. Laat leerlingen met hun simulatie met Ari uitleggen waarom sterrenbeelden in de richting van de zon niet zichtbaar zijn: door het heldere daglicht.

6. 6

   Stap 6: Afsluiting

   Als korte afsluitopdracht bedenken leerlingen een hypothese over hoe Ari is geprogrammeerd om deze simulatie uit te voeren. Daarbij richten ze zich op invoer en uitvoer. Laat leerlingen nadenken over hoe Ari's hardwareonderdelen, zoals het aanraakscherm en de kleurensensoren, zijn geprogrammeerd.

   Laat leerlingen een vel papier pakken en in een paar zinnen beschrijven hoe Ari's interne en externe onderdelen samenwerken.

   Voorbeeldantwoord:

   • Ari kan de rode en blauwe stroken met de kleurensensoren als invoer lezen.
   • Wanneer Ari de rode invoer waarneemt, toont de robot als uitvoer het sterrenbeeld dat in januari zichtbaar is.
   • Wanneer Ari de eerste blauwe invoer waarneemt, toont de robot als uitvoer het sterrenbeeld dat in februari zichtbaar is.
   • Bij elke volgende blauwe invoer toont Ari de daaropvolgende maand, in de juiste volgorde.
   • Een tik op het aanraakscherm is invoer. Die geeft Ari het signaal om als uitvoer de opdracht uit te voeren om verder vooruit te rijden.