Kennismaken met Ozobot Blockly 03: Herhalingen

Lesverloop

1. 1

   Lesverloop

   Stap 1: Introductie

   Gebruik de instructievideo om je leerlingen door de activiteit te begeleiden. Je kunt ook de onderstaande instructies volgen. Bepaal vooraf of leerlingen met je meewerken of dat je eerst voordoet en hen daarna zelfstandig aan de slag laat gaan.

   Leg uit dat een herhaling in de informatica een programmeerstructuur is die een reeks instructies herhaalt zolang aan een bepaalde voorwaarde wordt voldaan. Er zijn drie soorten herhalingen.

   1. Een herhaling met een vast aantal voert dezelfde stappen een bepaald aantal keer uit.
   2. Een herhaling met een voorwaarde blijft de stappen herhalen totdat een bepaald resultaat is bereikt.
   3. Een oneindige herhaling voert dezelfde stappen eindeloos uit en heeft geen voorwaarde om te stoppen.

   Koppel het begrip herhaling aan reeksen handelingen of gebeurtenissen die zich in het dagelijks leven herhalen. Laat leerlingen zelf voorbeelden bedenken of bespreek de onderstaande voorbeelden:

   • Herhalingen met een vast aantal: een telefoon die een vooraf ingesteld aantal keer overgaat als niemand opneemt, touwtjespringen met een vooraf afgesproken aantal sprongen, vijf dagen per week naar school gaan, een magnetron die een vooraf ingesteld aantal seconden verwarmt, een draaimolen die een vooraf bepaald aantal rondjes draait
   • Herhalingen met een voorwaarde: een telefoon die overgaat totdat iemand opneemt, autowielen die draaien totdat de auto moet stoppen, wijzers van een klok die bewegen totdat de batterijen leeg zijn, een stopwatch die doortelt totdat je hem stopt
   • Oneindige herhalingen kun je vergelijken met ademhalen, de aarde die om de zon draait, de jaarlijkse kalender en 24 uur in een dag. Deze vergelijking is beperkt: zulke herhalingen zijn in werkelijkheid niet gegarandeerd eindeloos. Een oneindige herhaling in een programma heeft zelf geen stopvoorwaarde.
2. 2

   Lesverloop

   Stap 2: Overzicht

   Vertel leerlingen dat het bij het programmeren handig kan zijn om hun robot een reeks instructies te laten herhalen. Om te oefenen met herhalingsblokken in OzoBlockly verkennen ze de oneindige herhaling en de herhaling met een vast aantal. Daarmee programmeren ze Ozobot om een reeks dansbewegingen uit te voeren.

   Na deze les kunnen leerlingen:

   • Uitleggen wat een herhaling in de informatica is.
   • Met programmeerblokken en herhalingen een programma maken waarmee hun robot bepaalde handelingen uitvoert.
   • Uitleggen hoe een herhalingsblok een reeks instructies verandert.
3. 3

   Lesverloop

   Stap 3: Maak de eerste reeks instructies

   Open Blockly en klik op niveau 2. Leerlingen programmeren hun robot om van kleur te veranderen, rechtsom te draaien en linksom te draaien.

   1. Programmeer de robot eerst zo dat zijn ledlampjes op een discobal lijken. Ga naar Lichteffecten in het blokkenpaneel. Sleep het blok disco naar het werkvlak.
   2. Programmeer je robot vervolgens om rechtsom te draaien. Ga naar Beweging in het blokkenpaneel, sleep het blok draai linksom naar het werkvlak en klik het onder het blok disco vast. Verander daarna de richting in rechtsom via het keuzemenu op het blok.
   3. Klik met de rechtermuisknop op het draaiblok en klik op dupliceren om een kopie te maken. Verander het nieuwe blok via het keuzemenu in draai linksom en klik het onder het blok draai rechtsom vast.
   4. Laat leerlingen hun programma testen als de code klaar is. Daarvoor klikken ze op ‘Programma uitvoeren’.
4. 4

   Lesverloop

   Stap 4: Voeg een herhaling met een vast aantal toe

   Herinner leerlingen eraan dat het doel van het programma is om hun robot te laten dansen! Vertel dat ze met een herhalingsblok de bewegingen rechtsom draaien en linksom draaien twee keer laten uitvoeren.

   1. Open eerst de categorie Herhalingen en zoek het blok herhaal 2 keer, doe. Sleep dit blok voor een herhaling met een vast aantal naar het werkvlak. Het aantal staat al op twee, dus je hoeft dit niet te veranderen.
   2. Sleep vervolgens de draaiblokken in het herhalingsblok. Het blok disco blijft de eerste instructie voor de robot. Die instructie willen we niet herhalen, dus zetten we die boven het herhalingsblok.
   3. Vraag de leerlingen: ‘Hoe veranderden de bewegingen van je robot door de herhaling met een vast aantal?’
5. 5

   Lesverloop

   Stap 5: Maak de tweede reeks instructies

   We breiden het programma uit met extra blokken uit de categorieën Beweging en Herhalingen. Het doel is om de robot vier keer één stap vooruit en één stap achteruit te laten bewegen.

   1. Ga terug naar Beweging en zoek het blok beweeg vooruit, afstand 1 stap, snelheid gemiddeld. Je hebt er twee nodig. Laat het eerste blok op vooruit staan en zet het tweede blok via het keuzemenu op achteruit. Stel het tweede blok via het keuzemenu in op achteruit en zet het na het blok voor vooruit.
   2. Voeg vanuit de categorie Herhalingen nog een herhaling met een vast aantal toe aan je werkvlak. Verander dit keer het aantal van 2 naar 4. Plaats daarna je bewegingsblokken in het herhalingsblok.
   3. Zet de blokken in de juiste volgorde. Klik het nieuwe herhalingsblok daarna onder het vorige herhalingsblok vast aan je bestaande code.
   4. Test je programma en bekijk het volgende deel van de coole dansbewegingen van je robot.
6. 6

   Lesverloop

   Stap 6: Maak de derde reeks instructies

   Vertel leerlingen dat ze nu het derde deel van de dans programmeren: hun robot rijdt een kleine, volledige cirkel en laat zijn lampjes opnieuw als een discobal schijnen.

   1. Zoek in de categorie Beweging het blok kleine cirkel, snelheid gemiddeld, vooruit, linksom, 1 seconde. Met dit blok rijdt de robot slechts 1 seconde in een cirkelbeweging. Gebruik daarom een herhaling met een vast aantal om de beweging 3 keer uit te voeren, zodat de robot een volledige cirkel rijdt.
   2. Ga naar Herhalingen en pak een herhalingsblok met een vast aantal. Herinner leerlingen eraan dat ze het aantal in 3 moeten veranderen.
   3. Zet de blokken in de juiste volgorde. Sleep daarna het herhalingsblok om het onder het vorige herhalingsblok aan je bestaande code vast te klikken.
   4. Ga tot slot terug naar Lichteffecten en zoek nog een blok disco. Zet dit aan het einde van de code.
   5. Test je programma en bekijk het laatste deel van de dans.
7. 7

   Lesverloop

   Stap 7: Voeg een oneindige herhaling toe

   Gebruik een oneindige herhaling om Ozobot te laten blijven dansen.

   1. Ga naar Herhalingen, zoek het blok herhaal oneindig en sleep het naar je werkvlak. Je wilt de hele dans eindeloos laten herhalen. Plaats het herhalingsblok daarom boven het eerste blok disco in je programma. Je ziet dat het blok groter wordt en de rest van de code omsluit.
   2. Zing of speel je favoriete liedje nadat je de oneindige herhaling hebt toegevoegd en kijk hoe Ozobot meedanst.

   Leg uit dat de robot geen instructie heeft om te stoppen zodra je een oneindige herhaling hebt toegevoegd. Klik op ‘Programma stoppen’ om het programma te stoppen.

8. 8

   Lesverloop

   Stap 8: Afronding van de les

   Op zoek naar meer? Laat leerlingen:

   1. Met herhalingen een eigen reeks dansbewegingen bedenken en hun robot programmeren om die uit te voeren.
   2. Met herhalingen hun robot programmeren om verschillende vormen te rijden: een cirkel, een vierkant, een rechthoek en een driehoek.
   3. Met herhalingen hun robot programmeren om als een draaimolen te bewegen.