Ari: energie in de voedselketen

Lesverloop

1. 1

   Stap 1: Introductie

   Leerlingen maken een model van een voedselketen en programmeren Ozobot om te laten zien hoe energie van de zon naar een levend wezen gaat en vervolgens naar een ander. Daarna gebruiken ze volgordewoorden om hun model te beschrijven en aan een medeleerling te presenteren.

2. 2

   Stap 2: App instellen

   Help de leerlingen om Ari aan te zetten. Zoek daarna de app Life Cycles. In die app vind je de les Energy Food Chain met de vos-emoji. Zorg dat alle leerlingen deze les aan het begin van de activiteit geopend hebben.

3. 3

   Stap 3: Uitleg

   Begin met het herhalen of introduceren van voedselketens binnen ecosystemen.

   Een voedselketen laat zien hoe energie wordt doorgegeven tussen levende organismen in een ecosysteem. De keten begint bij de zon. Die levert energie aan levende wezens die producenten worden genoemd. Producenten, zoals planten, gebruiken zonlicht om hun eigen voedsel te maken. Dat proces heet fotosynthese. Als energie via de voedselketen van producenten naar consumenten op verschillende voedingsniveaus gaat, wordt steeds maar een deel van de energie doorgegeven aan het volgende niveau. Het organisme gebruikt de meeste energie om te overleven, of de energie komt vrij als warmte. Daardoor neemt de hoeveelheid energie op elk volgend voedingsniveau af. Daarom zijn er in voedselketens meestal minder organismen op de hogere voedingsniveaus.

   Het volgende niveau in de voedselketen bestaat uit consumenten: organismen die niet hun eigen voedsel kunnen maken. Dieren en schimmels zijn consumenten. Er zijn vier soorten consumenten:

   Planteneters: dieren die alleen planten eten.

   Vleeseters: dieren die alleen andere dieren eten.

   Alleseters: dieren die zowel planten als dieren eten.

   Afbrekers: organismen zoals schimmels en bacteriën die dode planten en dieren afbreken.

   Leg de leerlingen uit dat alle levende wezens energie nodig hebben om te overleven. Een voedselketen laat zien hoe energie via voedsel van het ene organisme naar het andere wordt doorgegeven.

   De les bestaat uit vier onderdelen:

   1. Plan je model: kies vijf organismen van de werkkaart die samen in een ecosysteem zouden kunnen voorkomen. Kies daarbij:
      • Eén producent
      • Eén consument van de eerste orde
      • Eén consument van de tweede orde
      • Eén consument van de derde orde
      • Eén afbreker
   2. Maak je model: gebruik de bijbehorende kleurcodes om elk onderdeel van de voedselketen op je werkkaart weer te geven.
   3. Beschrijf je model: schrijf met volgordewoorden een uitleg over hoe energie op elk voedingsniveau in de voedselketen wordt doorgegeven.
   4. Presenteer je model: deel je voedselketen en je geschreven uitleg met een medeleerling.
4. 4

   Stap 4: Programmeren

   Nadat de leerlingen hun model hebben gepland, gebruiken ze kleurcodestiften om de gekozen organismen in de juiste volgorde in de voedselketen te zetten.

   De leerlingen starten en sturen hun model door op het scherm van Ari te tikken wanneer dat wordt gevraagd. Door te tikken bootsen ze de energieoverdracht op elk voedingsniveau na en gaan ze door naar het volgende niveau. Deze pauzes zijn ook bedoeld om hun model toe te lichten wanneer ze het aan een medeleerling presenteren.