Voor de leerkracht
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling leest een kaart nauwkeurig en gebruikt een kompas en de schaal om richting en afstand te bepalen.
- De leerling lost problemen uit het dagelijks leven op met kompas- en kaartleesvaardigheden.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Kleurpotloden
- Pen of potlood
- Stiften
Materialen voor de leerkracht
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groepje
- 1 werkkaart per leerling
- 1 pen of potlood per leerling
- 1 set kleurpotloden of stiften per leerling
Lesverloop
-
Stap 1: Begrippen
Begrippen
Kompas – een hulpmiddel dat de windrichtingen aangeeft op basis van het aardmagnetisch veld
Schaal – de verhouding tussen een afstand op een kaart en die afstand in werkelijkheid
Afstand – de totale ruimte tussen twee punten
-
Stap 2: De app instellen
De app instellen: Help leerlingen Ari aan te zetten en door de appmappen te bladeren tot ze Toolkit vinden.
Open de Compass-app in Toolkit. Zodra het scherm Mode (stand) van de Compass-app verschijnt, kiezen leerlingen On a Map (op een kaart).
-
Stap 3: Introductie – De weg vinden op een kaart
Introductie – De weg vinden op een kaart
Geef elke leerling een werkkaart en kleurpotloden of stiften.
- Verdeel de leerlingen in groepjes van 3–4 en geef elk groepje één Ari-robot.
- Leg uit dat ze vandaag leren om een kaart nauwkeurig te lezen. Ze gebruiken een kompas en de schaal om de richting en afstand te bepalen. Met deze vaardigheden lossen ze problemen uit het dagelijks leven op.
- Laat leerlingen op hun werkkaart alvast de drie begrippen bekijken die ze vandaag leren: kompas, schaal en afstand.
- Laat leerlingen de kaart bij de introductie bekijken. Vraag wat ze opvalt aan de kaart. Laat 3–4 leerlingen hun ideeën delen.
- Markeringen in verschillende kleuren
- Gebouwen en wegen
- Oversteekplaatsen
- Schaal
- Lees voor: “Ari staat op de parkeerplaats in het midden van de kaart. Trek de wegen over die Ari moet nemen om bij de groene, rode en blauwe markering te komen.”
- Herinner leerlingen eraan dat Ari wielen heeft en dus op alle wegen aan de rechterkant moet rijden.
- Geef elke leerling de tijd om deze opdracht uit te voeren.
- Wijs de schaal bovenaan de kaart aan. Leg uit dat de kaart een verkleinde weergave is van een plaats in de echte wereld. Volgens de schaal stelt elk vakje op de kaart in werkelijkheid 3 meter voor.
- Gebruik voor extra ondersteuning een meetinstrument om te laten zien hoe lang 3 meter in werkelijkheid is.
- Oefen het gebruik van de schaal met deze vraag: “Hoe lang is volgens de schaal de weg die van boven naar beneden dwars door de plaats loopt?” (Antwoord: 54–57 meter lang.)
- Laat leerlingen naar de eerste vraag bij de introductie kijken en lees voor: “Gebruik de schaal om te bepalen welke afstand Ari naar elke locatie moet afleggen.” Geef leerlingen de tijd om deze opdracht uit te voeren.
- Werk voor extra ondersteuning samen één voorbeeld uit.
- Leg de basisfuncties van de Compass-app van Ari uit. Laat leerlingen zien dat Ari’s kompas zich richt op het magnetische noorden van de aarde en zich aanpast als je Ari verplaatst of draait.
- Laat leerlingen naar de tweede vraag bij de introductie kijken en lees voor: “Als het noorden bovenaan deze kaart ligt, in welke richting rijdt Ari dan naar elke markering?”
- Laat leerlingen in de Compass-app de functie On a Map (op een kaart) openen en Ari op de parkeerplaats op de kaart zetten. Laat ze met Set North (noorden instellen) het noorden aan de bovenkant van de kaart instellen, zodat Ari de kaart in de juiste richting leest.
- Geef leerlingen de tijd om met Ari’s Compass-app te bepalen in welke richting Ari naar elke markering zou rijden. Laat ze hun antwoorden opschrijven.
-
Stap 4: Opdracht – Bruggen bouwen
Opdracht – Bruggen bouwen
- Laat leerlingen de opdracht op hun werkkaart opzoeken en lees voor: “Ari bouwt bruggen over de wegen in de plaats, zodat dieren veilig kunnen oversteken zonder aangereden te worden. Op drie plekken moet Ari een brug bouwen. Help met meten en bepaal in welke richting de bruggen moeten komen.”
- Laat leerlingen in hun groepje bespreken waarom dieren een veilige plek nodig kunnen hebben om een weg over te steken. Vraag 2–3 vrijwilligers om hun ideeën te delen.
- Laat de groepjes de instructies voor elk brugproject lezen en de stappen van elk project met Ari uitvoeren.
- Werk voor extra ondersteuning het eerste brugproject samen met de klas uit.
-
Stap 5: Evaluatie: afsluitende opdracht
Evaluatie: afsluitende opdracht
- Leg uit dat Ari nu de materialen moet verzamelen om de bruggen te bouwen. Lees voor: “Ari kan niet alle bouwmaterialen zelf dragen en huurt daarom een vrachtwagen om de materialen op te halen en bij de eerste bouwplaats af te leveren. Help Ari een routebeschrijving te maken voor de vrachtwagen, zodat die het hout en de bevestigingsmaterialen voor het brugproject kan ophalen.”
- Leg uit dat de groene markering op de kaart de houthandel aangeeft. Daar haalt Ari het materiaal voor het geraamte en de steunen van de brug. De blauwe markering geeft de gereedschapswinkel aan, waar de bevestigingsmaterialen voor de bouw verkrijgbaar zijn.
- Wijs ook aan waar de vrachtwagen de plaats binnenrijdt en waar de brugprojecten zich op de kaart bevinden.
- Herinner leerlingen eraan dat het noorden bovenaan deze kaart ligt. Laat ze eerst de route tekenen die de vrachtwagen naar de houthandel en de gereedschapswinkel moet nemen, en daarna naar de bouwplaats van de brug.
- Laat de groepjes samenwerken om de beste route voor deze rit te bepalen.
- Daarna schrijft elke leerling zelfstandig een routebeschrijving met behulp van Ari’s kompas en de schaal van de kaart.
Aanvullend materiaal
- Lesuitbreiding(en): zie Lesverloop
Voor de leerlingen
Bruggen bouwen
Je gebruikt een kaart, een kompas en de schaal om richtingen en afstanden te bepalen. Daarna help je Ari met het plannen van bruggen en routes.
Je hebt nodig
- Ari per groepje
- Werkkaart
- Pen of potlood
- Kleurpotloden of stiften
Zo ga je te werk
Stap 1: Zet Ari klaar
Zet Ari aan. Open in Toolkit de Compass-app. Kies On a Map.
Stap 2: Bekijk de kaart
Bekijk de kaart op je werkkaart. Trek de wegen over die Ari neemt naar de groene, rode en blauwe markering. Ari rijdt op de wegen aan de rechterkant.
Stap 3: Gebruik de schaal
Gebruik de schaal om de afstanden naar de markeringen te bepalen. Schrijf je antwoorden op.
Stap 4: Bepaal de richting
Zet Ari op de parkeerplaats op de kaart. Stel met Set North het noorden bovenaan in. Gebruik Ari’s kompas om de richting naar elke markering te bepalen. Schrijf je antwoorden op.
Stap 5: Bouw bruggen
Lees de opdracht en de stappen voor elk brugproject op je werkkaart. Bespreek met je groepje waarom dieren een veilige plek nodig hebben om een weg over te steken. Voer de projecten met Ari uit.
Stap 6: Plan een route
Teken met je groepje een route voor de vrachtwagen. Laat de vrachtwagen eerst naar de houthandel en de gereedschapswinkel rijden. Teken daarna de route naar de bouwplaats van de brug.
Stap 7: Schrijf de route op
Schrijf zelf een routebeschrijving. Gebruik Ari’s kompas en de schaal van de kaart.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
-
Antwoordblad 5
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 2.1 Verzamelen van bruikbare gegevens uit een gegevensverzameling. Gegevens verzamelen
- 7.3 Geven van een reeks instructies aan een ander (mondeling of via symbolen) voor het uitvoeren van een bepaalde taak. Algoritmes en procedures




