Rollend op snelheid

Lesverloop

1. 1

   Stap 1: Voorbereiding

   Print voor elke leerling een set werkkaarten. Verzamel voor elke groep materialen om een hellend vlak te maken waar een bal vanaf kan rollen. Denk aan boeken, een keukenrolkoker, karton enzovoort. Leerlingen hebben ook een stopwatch nodig.

   Bekijk de video om te leren hoe je de Distance-app en de looptijdsensor gebruikt. De video begeleidt leerlingen niet bij deze specifieke les.

   Begrippen

   Hellend vlak – een helling. Met andere woorden: een schuin oppervlak dat ontstaat wanneer je een vlak oppervlak onder een hoek ten opzichte van de grond of een ander horizontaal oppervlak plaatst.

   Snelheid – hoe snel iets beweegt. Je berekent de snelheid door de afgelegde afstand te delen door de tijd die daarvoor nodig is.

2. 2

   Stap 2: Introductie

   Verzamel alle beschikbare materialen waarmee je hellende vlakken kunt maken, zoals keukenrolkokers en boeken, en een bal. Leg ze op een demonstratietafel voor in het lokaal.

   Laat de leerlingen alle beschikbare materialen bekijken en stel de vraag: ‘Hoe kan ik met deze materialen een helling of een hellend vlak maken?’

   Bouw met de suggesties van de klas een hellend vlak op de demonstratietafel.

   Toon een stopwatch op het bord en leg een bal bovenaan het hellende vlak.

   Laat een leerling de stopwatch bedienen. Laat de bal van het hellende vlak rollen en geef de leerling de opdracht om de stopwatch te starten zodra de bal begint te bewegen en te stoppen zodra de bal het hellende vlak verlaat.

   Laat met de Distance-app van Ari zien hoe je Ari bovenaan het hellende vlak plaatst en de bal onderaan. Ari detecteert de bal en meet de lengte van het hellende vlak.

   Vraag de leerlingen hoe ze het hellende vlak kunnen aanpassen om de bal er sneller vanaf te laten rollen.

   Moedig de leerlingen aan om dit binnen hun groep te bespreken terwijl ze teruggaan naar hun plek om hun eigen hellende vlakken te bouwen.

3. 3

   Activiteit 1

   Stap 3: Activiteit 1 – Hellende vlakken bouwen en testen

   Laat de leerlingen met de beschikbare materialen drie verschillende hellende vlakken bouwen. Ze gebruiken het voorbeeld uit de demonstratie als inspiratie.

   Zodra de modellen klaar zijn, krijgen de leerlingen een stopwatch of openen ze er een op een apparaat. Ze meten hoelang de bal erover doet om van elk hellend vlak naar beneden te rollen.

   De leerlingen noteren op de werkkaart hoelang de bal erover deed om van elk hellend vlak naar beneden te rollen.

4. 4

   Activiteit 2

   Stap 4: Activiteit 2 – Afstand meten en gemiddelde snelheid berekenen

   Herhaal de werkwijze uit de demonstratie: plaats Ari bovenaan een hellend vlak en de bal onderaan. Ari detecteert de bal en meet de lengte van het hellende vlak.

   De leerlingen noteren deze informatie voor elk hellend vlak op de werkkaart.

   Met de gemeten afstanden en de tijden uit activiteit 1 berekenen de leerlingen de gemiddelde snelheid van de bal in elk van de drie proeven. Ze gebruiken daarvoor de onderstaande formule:

   Snelheid = afgelegde afstand / benodigde tijd

   Er is een voorbeeldberekening beschikbaar. Daarmee kun je laten zien welke berekening nodig is en hoe je de juiste gegevens invult om de snelheid van de bal te berekenen.

   De leerlingen noteren hun resultaten op de werkkaart.

   Let op: met deze berekening bepaal je de gemiddelde snelheid van de bal die van de helling rolt. De snelheid van de bal verandert namelijk doordat de bal versnelt!

5. 5

   Stap 5: Afsluitkaartje

   Gebruik de volgende vragen om leerlingen te laten nadenken en met elkaar in gesprek te laten gaan. Loop rond terwijl ze eerst hun antwoorden op het afsluitkaartje schrijven en die daarna met een klasgenoot bespreken:

   1. Welke factoren hebben volgens jou invloed gehad op de snelheid van de bal bij de drie hellende vlakken die je hebt gebouwd?
   2. Beschrijf hoe je een van je hellende vlakken zou aanpassen om de bal sneller te laten rollen.