Energie in de oceaanvoedselketen

Lesverloop

1. 1

   Stap 1: Introductie

   De leerlingen maken een model van een voedselketen in de oceaan. Ze programmeren Ozobot om te laten zien hoe energie van de zon naar een organisme gaat en vervolgens naar een ander organisme. Daarna gebruiken ze woorden die een volgorde aangeven om hun model te beschrijven. Ze presenteren hun model aan een klasgenoot.

2. 2

   Stap 2: App instellen

   Help de leerlingen om Ari aan te zetten. Zoek vervolgens de app Ocean Animals. In deze app vind je de les Energie in de oceaanvoedselketen met de haai-emoji. Zorg dat alle leerlingen deze les aan het begin van de activiteit geopend hebben.

3. 3

   Stap 3: Uitleg

   Begin met een herhaling of introductie van het begrip voedselketen binnen ecosystemen.

   Een voedselketen laat zien hoe energie tussen organismen in een ecosysteem wordt doorgegeven. In de voedselketens die we in deze les modelleren, komt de energie oorspronkelijk van de zon. Die levert energie aan organismen die we producenten noemen. Producenten, zoals planten, gebruiken zonlicht om hun eigen voedsel te maken. Dit proces heet fotosynthese. In oceanen zijn er bijzondere organismen die aan fotosynthese doen, zoals fytoplankton en algen. Energie gaat via de voedselketen van producenten naar consumenten op verschillende voedingsniveaus. Daarbij wordt steeds maar een deel van de energie doorgegeven aan het volgende niveau. Het organisme gebruikt de meeste energie om in leven te blijven, of de energie gaat verloren als warmte. Daardoor neemt de hoeveelheid energie op elk volgend voedingsniveau af. Daarom zijn er in voedselketens meestal minder organismen op de hogere voedingsniveaus.

   Het volgende niveau in de voedselketen bestaat uit consumenten. Dat zijn organismen die niet hun eigen voedsel kunnen maken. Dieren en schimmels zijn voorbeelden van consumenten. Er zijn vier soorten consumenten:

   Planteneters: dieren die alleen planten eten.

   Vleeseters: dieren die alleen andere dieren eten.

   Alleseters: dieren die zowel planten als dieren eten.

   Reducenten: organismen zoals krabben en zeewormen die dode planten en dieren afbreken.

   Leg de leerlingen uit dat alle levende wezens energie nodig hebben om te overleven. Een voedselketen laat zien hoe energie via voedsel van het ene organisme op het andere wordt overgedragen.

   De les bestaat uit vier onderdelen:

   1. Plan je model: kies vijf organismen van de werkkaart die samen in een ecosysteem zouden kunnen voorkomen. Kies een producent, drie consumenten en een reducent.
   2. Maak je model: gebruik de bijbehorende kleurcodes om elk onderdeel van de voedselketen op je werkkaart weer te geven.
   3. Beschrijf je model: schrijf een uitleg waarin je woorden gebruikt die een volgorde aangeven. Beschrijf hoe de energie op elk voedingsniveau in de voedselketen wordt doorgegeven.
   4. Presenteer je model: deel je voedselketen en je geschreven uitleg met een klasgenoot.
4. 4

   Stap 4: Programmeren

   1. Nadat de leerlingen hun model hebben gepland, gebruiken ze kleurcodestiften om de gekozen organismen in de juiste volgorde in de voedselketen van de oceaan te plaatsen.
   2. De leerlingen starten en besturen hun model door op het scherm van Ari te tikken wanneer daarom wordt gevraagd. Door te tikken bootsen ze de energieoverdracht op elk voedingsniveau na en gaan ze door naar het volgende niveau. Deze pauzes geven de leerlingen ook de gelegenheid om hun model toe te lichten wanneer ze het aan een klasgenoot presenteren.
5. 5

   Stap 5: Reflectie

   Laat de leerlingen na het afronden van hun voedselketenmodel nadenken over wat ze hebben ontdekt over de energiestroom in een ecosysteem. Vragen:

   Wat gebeurt er met energie wanneer die van het ene organisme naar het andere gaat?

   Welk organisme in jouw voedselketen heeft volgens jou de meeste energie beschikbaar, en waarom?

   Hoe hielp het programmeren van Ari je om de energiestroom in de oceaan zichtbaar te maken? Laat de leerlingen verbanden leggen door uit te leggen hoe de organismen in hun gemodelleerde voedselketen afhankelijk zijn van de energie van de zon.