Voor de leerkracht
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling herkent windrichtingen op een kompas en een kaart.
- De leerling gebruikt vaardigheden in kompas- en kaartlezen om weergegevens te volgen en te voorspellen welke kant een storm op gaat.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Pen of potlood
Materialen voor de leerkracht
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groepje
- 1 werkkaart per leerling
- 1 pen of potlood per leerling
Lesverloop
-
Stap 1: Begrippen
Kompas – een hulpmiddel dat met behulp van het aardmagnetisch veld de windrichtingen aangeeft.
Kaart – een tekening op schaal van een gebied, waarop je de kenmerken van dat gebied kunt zien.
Storm – een verstoring in de atmosfeer van de aarde die meestal zorgt voor harde wind, regen, onweer of sneeuw.
-
Stap 2: App instellen
Help leerlingen om Ari aan te zetten en door de appmappen te bladeren tot ze Toolkit vinden.
Open de Compass-app in Toolkit. Zodra het scherm met de kompasmodi verschijnt, kiezen leerlingen Simple (eenvoudig).
-
Stap 3: Introductie
Geef elke leerling een werkkaart.
- Leg uit dat leerlingen vandaag leren om windrichtingen te herkennen op een kompas en een kaart. Ze gebruiken hun vaardigheden in kompas- en kaartlezen om weergegevens te volgen en te voorspellen welke kant een storm op gaat.
- Laat leerlingen op hun werkkaart de drie begrippen bekijken die ze vandaag gebruiken: kompas, kaart en storm.
- Vraag leerlingen om te gaan staan als ze weleens buiten zijn geweest tijdens een hevige storm. Laat ze blijven staan als ze daarover willen vertellen. Geef 2–3 leerlingen de beurt om hun ervaringen met stormen te delen.
- Laat leerlingen op hun werkkaart naar het onderdeel Introductie – Stormachtige dagen gaan.
- Laat leerlingen nadenken over de invloed van stormen op ons als mensen. Vraag ze om te denken aan een dag waarop een storm invloed had op wat ze deden. Laat ze met een tekening of woorden beschrijven wat er die dag gebeurde. Laat leerlingen deze opdracht zelfstandig maken.
- Als extra ondersteuning kunnen leerlingen tekenen of schrijven over een van de verhalen die zijn verteld.
- Wijs leerlingen op de volgende vraag in de introductie en lees die voor: ‘Waarom denk je dat het belangrijk kan zijn om stormen te voorspellen voordat ze ontstaan?’
- Laat leerlingen zich naar een maatje draaien en samen over het antwoord nadenken. Geef ze tijd om hun antwoorden op te schrijven.
-
Stap 4: Activiteit 1 – Een kompas gebruiken bij kaarten
- Verdeel de leerlingen in groepjes van 3–4 en geef elk groepje één Ari-robot.
- Leg uit dat je stormen het beste kunt volgen door te kijken hoe ze zich door een gebied verplaatsen. Die beweging helpt je te voorspellen waar de storm daarna naartoe gaat. Om stormen te volgen en hun route te voorspellen, moet je weten in welke richting ze bewegen. Daarvoor gebruik je een kompas.
- Laat leerlingen naar de kaarten op hun werkkaart kijken. Laat ze bij de kompassen op hun werkkaart de windrichtingen noord, zuid, west en oost schrijven.
- Laat als extra ondersteuning een voorbeeld van een kompas zien dat leerlingen kunnen bekijken.
- Laat leerlingen als uitbreiding ook noordoost, zuidoost, zuidwest en noordwest bij het kompas schrijven.
- Laat elk groepje de kaart op de werkkaart van één leerling gebruiken. Laat ze de kaart zo draaien dat de kompasroos op de kaart precies hetzelfde staat als het kompas op Ari’s scherm.
- Laat leerlingen de kaart zo laten liggen en Ari op het pictogram op hun kaart zetten.
- Doe elk van deze stappen voor als extra ondersteuning.
- Laat leerlingen met Ari oefenen met kaartlezen. Ze bepalen in welke richting elke plek ligt: het huis, de visplek, de boot en de brug. Ze doen dit vanuit de plek op de kaart waar Ari staat.
- Geef de groepjes tijd om de richting van elke plek te bepalen.
- Moedig leerlingen als uitbreiding aan om preciezere windrichtingen te gebruiken, zoals zuidwest en noordoost, in plaats van alleen de vier hoofdwindrichtingen.
-
Stap 5: Activiteit 2 – Een storm volgen
- Laat leerlingen één keer op de aan-uitknop aan de zijkant van Ari drukken om de ‘les’ te verlaten. Ze bevestigen dit door op ‘Yes’ (ja) te tikken.
- Laat leerlingen nu op ‘On the Map’ (op de kaart) op Ari’s scherm tikken. Er verschijnt een ander kompas met de optie ‘Set North’, waarmee ze het noorden op een kaart kunnen instellen.
- Laat leerlingen naar Activiteit 2 op hun werkkaart gaan. Lees voor: ‘Dit is een vergrote kaart waarop je ziet waar je woonplaats op het grotere eiland ligt. We weten dat het gebergte ten oosten van je woonplaats ligt. Zet Ari op het vierkant, zodat de bergen voor Ari in het oosten liggen. Tik nu op “Set North” op Ari om het noorden in te stellen. Ari kan je dan helpen om de storm te volgen.’
- Doe deze stap voor als extra ondersteuning en controleer of alle groepjes het noorden goed hebben ingesteld.
- Lees nu voor: ‘Het is maandag. Voor de oostkust van jullie eiland is een zware storm waargenomen.’
- Laat de groepjes met deze informatie Ari op de kaart zetten op de plek waar de storm nu is.
- Lees voor: ‘De storm beweegt naar het noordoosten. Teken op de kaart een pijl die aangeeft in welke richting de storm beweegt.’ Geef de groepjes tijd om de opdracht met deze informatie uit te voeren.
- Laat ze Ari op de kaart verplaatsen in de richting waarin de storm beweegt.
- Wijs leerlingen op de vraag op hun werkkaart en lees die voor: ‘Moeten we de inwoners van onze woonplaats waarschuwen? Waarom wel of niet?’
- Laat de groepjes samen een antwoord bedenken. Geef leerlingen tijd om hun antwoorden op te schrijven.
- Vertel dat het nu woensdag is en lees voor: ‘De storm is van richting veranderd. Hij trekt langs de oostkust naar het noorden en gaat daarna naar het westen, over de bergen. Teken extra pijlen om aan te geven hoe de storm zich na maandag heeft verplaatst.’ Verplaats Ari op de kaart in de richting waarin de storm is getrokken. Geef de groepjes tijd om de opdracht met deze informatie uit te voeren.
- Wijs leerlingen op de vraag op hun werkkaart en lees die voor: ‘Moeten we de inwoners van onze woonplaats waarschuwen? Waarom wel of niet?’
- Laat de groepjes samen een antwoord bedenken. Geef leerlingen tijd om hun antwoorden op te schrijven.
-
Stap 6: Evaluatie: afsluitbriefje
- Laat leerlingen aan het einde van de les zelfstandig het afsluitbriefje op hun werkkaart invullen.
- Moedig leerlingen aan om binnen hun groepje om de beurt Ari te gebruiken, zodat iedereen de opdracht op het afsluitbriefje kan maken.
Meer uitdaging
- Laat leerlingen als uitbreiding ook noordoost, zuidoost, zuidwest en noordwest bij het kompas schrijven.
- Moedig leerlingen als uitbreiding aan om preciezere windrichtingen te gebruiken, zoals zuidwest en noordoost, in plaats van alleen de vier hoofdwindrichtingen.
Aanvullend materiaal
- Lesuitbreidingen: zie Lesverloop
Voor de leerlingen
Volg de storm met Ari
Je gebruikt Ari en een kaart om te zien waar een storm naartoe beweegt. Zo oefen je met windrichtingen en kaartlezen.
Je hebt nodig
- Ari
- Compass-app
- Werkkaart Stormen volgen
- Pen of potlood
Zo ga je te werk
Stap 1: Bekijk de begrippen
Lees op je werkkaart wat een kompas, kaart en storm zijn.
Stap 2: Denk aan een storm
Teken of schrijf over een dag waarop een storm invloed had op wat je deed. Bespreek daarna met een maatje waarom het belangrijk kan zijn om stormen te voorspellen.
Stap 3: Stel Ari in
Zet Ari aan. Open in Toolkit de Compass-app. Kies Simple.
Stap 4: Gebruik het kompas op de kaart
Schrijf noord, zuid, west en oost bij de kompassen op je werkkaart. Draai de kaart tot de kompasroos gelijk staat met het kompas op Ari’s scherm.
Stap 5: Zoek plekken op de kaart
Zet Ari op het pictogram op de kaart. Bepaal samen in welke richting het huis, de visplek, de boot en de brug liggen.
Stap 6: Stel het noorden in
Druk één keer op de aan-uitknop aan de zijkant van Ari. Tik op Yes. Tik daarna op On the Map. Zet Ari op het vierkant op de kaart. Zorg dat de bergen ten oosten van Ari liggen. Tik op Set North.
Stap 7: Volg de storm
Zet Ari op de plek waar de storm maandag voor de oostkust is waargenomen. Teken een pijl naar het noordoosten. Verplaats Ari in die richting. Bespreek of jullie de inwoners moeten waarschuwen en schrijf jullie antwoord op.
Stap 8: Volg de nieuwe route
Op woensdag trekt de storm langs de oostkust naar het noorden en daarna naar het westen, over de bergen. Teken pijlen voor de route. Verplaats Ari mee. Bespreek of jullie de inwoners moeten waarschuwen en schrijf jullie antwoord op. Vul daarna zelfstandig het afsluitbriefje in.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 2.1 Verzamelen van bruikbare gegevens uit een gegevensverzameling. Gegevens verzamelen




