Ari’s avontuur in het zonnestelsel

Lesverloop

1. 1

   Stap 1: Begrippen

   Kompas – een hulpmiddel dat met behulp van het magnetische veld van de aarde aangeeft waar de windrichtingen zijn.

   Magnetisch veld – een onzichtbaar gebied rond een magneet waarin een kracht merkbaar is die ander magnetisch materiaal aantrekt of afstoot.

   Magneet – materiaal waarvan de atomen zo zijn uitgelijnd dat ze een magnetisch veld vormen dat invloed heeft op andere magnetische materialen.

2. 2

   Stap 2: De app instellen

   Help leerlingen om Ari aan te zetten en door de appmappen te bladeren tot ze Toolkit vinden.

   Open de Compass-app in Toolkit. Zodra het scherm met de kompasmodi verschijnt, kiezen leerlingen On a Map.

3. 3

   Stap 3: Introductie

   1. Geef iedere leerling een werkkaart.
   2. Leg uit dat leerlingen vandaag leren om magnetische veldlijnen bij een kompas nauwkeurig te herkennen. Daarna gebruiken ze die kennis om met hun kompas een probleem op te lossen.
   3. Laat leerlingen op hun werkkaart alvast de drie begrippen bekijken die ze vandaag leren: kompas, magnetisch veld en magneet.
   4. Geef elk groepje van 3–4 leerlingen één magneet.
   5. Verwijs naar de werkkaart en lees voor: “Onderzoek met je magneet hoe magnetisch materiaal reageert op andere materialen in je omgeving. Zoek in je omgeving voorwerpen die lijken op de voorwerpen op de afbeelding en test ze met je magneet. Schrijf je waarnemingen op. Hoe verschilt een magneet van andere materialen?”
   6. Doe zo nodig voor hoe leerlingen de magneet dicht bij voorwerpen in het lokaal houden om te voelen wat er gebeurt: aantrekking, afstoting of helemaal geen effect.
   7. Geef leerlingen tijd om deze opdracht samen met hun groepje uit te voeren en hun waarnemingen op te schrijven.
   8. Laat elk groepje één waarneming delen.
   9. Verwijs de groepjes weer naar hun werkkaart en lees voor: “Bedenk op basis van je waarnemingen een vraag over magneten en/of magnetische velden.”
   10. Help leerlingen zo nodig op weg door hun vraag te laten beginnen met “Ik vraag me af…” en deze zin te laten afmaken met een vraag over magneten.
   11. Laat 4–5 leerlingen hun vraag delen.
   12. Verzamel de magneten, zodat ze niet bij de Ari-robots van de leerlingen liggen.
4. 4

   Stap 4: Activiteit 1 – Ari’s kompas

   1. Verdeel de leerlingen in groepjes van 3–4 en geef elk groepje één Ari-robot.
   2. Leg uit dat wetenschappers pijlen gebruiken om de richting van de magnetische wisselwerking aan te geven. De achterkant van de pijl staat voor zuid en de pijlpunt voor noord. Laat leerlingen de afbeelding op hun werkkaart bekijken.
   3. Lees voor: “Magneten hebben een onzichtbaar veld dat invloed heeft op de materialen eromheen.” Dit hebben de leerlingen tijdens de introductie waargenomen toen ze hun magneet in het lokaal testten. Leg uit: “Tegengestelde polen trekken elkaar aan. De noordpool van een magneet trekt de zuidpool van een andere magneet aan en stoot de noordpool af.”
   4. Laat leerlingen nadenken over de voorwerpen in het lokaal waarbij ze aantrekking of afstoting van de magneet voelden. Laat ze met een klasgenoot bespreken wat dit over die voorwerpen zegt.
   5. Verwijs leerlingen weer naar hun werkkaart en lees voor: “Deze afbeelding laat zien hoe de veldlijnen eruit zouden zien als we ze konden zien. Let op: tegengestelde polen trekken elkaar aan. De achterkant van de veldlijn, de zuidkant, is verbonden met de noordpool van de magneet.” Wijs er ook op dat magneten die zich op de veldlijnen zouden bevinden, zich in deze richting zouden uitlijnen. “De aarde werkt als één grote magneet. Daardoor kan Ari zich oriënteren.”
   6. Laat leerlingen op basis van deze informatie de magnetische veldlijnen van de aarde tekenen.
   7. Voer deze opdracht zo nodig klassikaal uit aan de hand van een voorbeeld.
   8. Laat leerlingen op de aan-uitknop drukken om op Ari terug te gaan naar de opties van de Compass-app. Laat ze op “On the Map” tikken.
   9. Laat de groepjes Ari uitlijnen met de afbeelding van de aarde en met “Set North” het noorden instellen zoals dat op de afbeelding staat aangegeven.
   10. Laat leerlingen in hun groepje met Ari het tweede deel van activiteit 1 uitvoeren en de vraag beantwoorden. “Verplaats Ari en kijk hoe het kompas beweegt. Het blijft noord en zuid steeds in dezelfde richting aanwijzen. Hoe beïnvloedt het magnetische veld van de aarde Ari?”
5. 5

   Stap 5: Activiteit 2 – Ari’s avontuur in het zonnestelsel

   1. Verwijs leerlingen naar hun werkkaart en lees de instructies van activiteit 2 voor. “Ari plant een groot avontuur door ons zonnestelsel. Ari heeft voor elke planeet precies doorgekregen welk voorwerp er mee moet. Maar er is een probleem: de magnetische velden van de planeten in ons zonnestelsel hebben niet allemaal dezelfde richting. Gebruik de aanwijzingen om Ari te helpen de voorwerpen te vinden die nodig zijn voor een bezoek aan elke planeet.”
   2. Laat leerlingen de verschillende planeten bekijken en letten op de magnetische polen die op elke planeet zijn aangegeven. Laat ze opmerken dat de magnetische polen van alle planeten anders gericht zijn. Vertel dat Venus en Mars geen eigen magnetisch veld hebben en dat er daarom geen magnetische polen bij staan.
   3. Lees de rest van de instructies voor activiteit 2 voor. “De aanwijzingen volgen de kompasrichtingen van elke planeet. Stel het noorden steeds opnieuw in volgens de magnetische richting van de planeet voordat je een aanwijzing oplost. Voor Venus en Mars gebruik je de kompasrichtingen van de aarde, omdat deze planeten geen eigen magnetisch veld hebben.”
   4. Laat leerlingen één keer op de aan-uitknop aan de zijkant van Ari tikken om de eenvoudige kompasles af te sluiten. Ze moeten bevestigen dat ze de les willen afsluiten door op “Yes” te tikken.
   5. Laat leerlingen nu op “On the Map” op Ari’s scherm tikken. Er opent een ander kompas met een optie om het noorden op een kaart in te stellen.
   6. Doe voor hoe je Ari voor een van de planeten in de juiste richting zet. Tik op “Set North” om deze richting als noord in te stellen. Leerlingen moeten dit opnieuw doen wanneer ze een aanwijzing voor een andere planeet gaan oplossen.
   7. Verwijs leerlingen naar de tabel met aanwijzingen. Herinner ze eraan dat ze Ari voor elk voorwerp zo moeten instellen dat het kompas de richtingen van die planeet volgt.
   8. Geef de groepjes tijd om deze opdracht af te maken.
6. 6

   Stap 6: Evaluatie: afsluitopdracht

   1. Introduceer de afsluitopdracht door terug te verwijzen naar activiteit 1. Daar onderzochten leerlingen de magnetische veldlijnen van de aarde en hoe een magneet zich langs die lijnen zou uitlijnen.
   2. Doe voor hoe een magneet op aarde zich zou richten met de zuidpool van de magneet naar de noordpool van de aarde.
   3. Laat leerlingen de rest van de afsluitopdracht op hun werkkaart zelfstandig maken.