Ozobot Editor basis: Effectieve AI-opdrachten formuleren

Lesverloop

1. 1

   Stap 1: Introductie

   Herinner de leerlingen aan les 15: AI werkt volgens invoer → verwerking → uitvoer. De invoer is de opdracht die ze geven en de uitvoer is het antwoord dat ze krijgen. Maar niet elke invoer werkt even goed. Vage vragen kunnen de AI in verwarring brengen, terwijl duidelijke opdrachten tot bruikbare antwoorden leiden.

   Introduceer effectieve AI-opdrachten formuleren: opdrachten zo schrijven dat AI een zo nauwkeurig en behulpzaam mogelijk antwoord geeft. Vergelijk het met de weg wijzen:

   Vaag: ‘Ga die kant op, bij de bomen.’

   Duidelijk: ‘Loop twee straten naar het noorden en sla dan rechtsaf bij de ingang van het park.’

   Leg uit dat effectieve AI-opdrachten formuleren niet alleen bij programmeren van pas komt. Bedrijven nemen tegenwoordig specialisten aan die AI-opdrachten ontwerpen voor de juridische sector, de geneeskunde, het bedrijfsleven en zelfs creatief schrijven.

2. 2

   Stap 2: Klaarzetten

   Help de leerlingen om verbinding te maken met de Ozobot Editor:

   Je kunt deze les zonder robot uitvoeren.

   De leerlingen voegen het LLM toe door Apparaten > LLM-bot te kiezen.

3. 3

   Stap 3: Activeren

   Bereid als leerkracht vóór de les 3–5 vage AI-opdrachten voor, bijvoorbeeld: ‘Vertel me over honden.’ Schrijf elke opdracht bovenaan een whiteboard of een vel flap-overpapier en laat eronder ruimte vrij.

   Vraag de leerlingen hun eigen antwoorden op zelfklevende briefjes te schrijven en die onder de opdrachten te plakken.

   1. Bekijk het bord samen met de klas en bespreek hoe sterk de antwoorden uiteenlopen.
   2. Laat daarna een duidelijkere versie van dezelfde opdrachten zien, bijvoorbeeld: ‘Noem drie bijzondere feiten over het reukvermogen van honden.’ Laat de leerlingen voorspellen of bespreken waarom de antwoorden nu meer op elkaar zouden lijken en bruikbaarder zouden zijn.
   3. Herhaal deze activiteit met nog 1–2 vragen.
   4. Laat de leerlingen in kleine groepjes één vage opdracht herschrijven tot een duidelijke opdracht en deze met de klas delen.

   Leg uit dat dit de kern is van effectieve AI-opdrachten formuleren. Vage opdrachten leveren vage of onvoorspelbare antwoorden op. Duidelijke, specifieke opdrachten leveren consistente en bruikbare antwoorden op. Deel enkele tips om betere opdrachten te schrijven:

   1. Wees specifiek: voeg details of context toe. Vraag in plaats van ‘Vertel me over de ruimte’ bijvoorbeeld: ‘Noem twee verschillen tussen sterren en planeten.’
   2. Stel grenzen: vertel de AI hoe lang of gedetailleerd het antwoord moet zijn. Bijvoorbeeld: ‘Leg fotosynthese in één zin uit.’
   3. Geef de gewenste antwoordvorm aan: vraag om een lijst, een getal, een ja/nee-antwoord of een vergelijking.
   4. Voeg context of voorwaarden toe: koppel de vraag aan een onderwerp, tijdvak of doel. Bijvoorbeeld: ‘Leg voor de aardrijkskundeles twee factoren uit die aardbevingen veroorzaken.’
4. 4

   Stap 4: Verkennen

   De leerlingen openen de Ozobot Editor en gebruiken de blokken LLM, tekst en afdrukken om AI-opdrachten te testen. (Deelcode: dmnx23u)

   1. Laat de leerlingen een vraag in het blok tekst typen. Moedig hen aan om onderwerpen uit de les te gebruiken, bijvoorbeeld: ‘Hoeveel is 5 × 12?’ / ‘Vertel me over de Tachtigjarige Oorlog’ / ‘Leg uit wat cellen zijn’.
   2. Herinner de leerlingen eraan het uitvoertype van het LLM-blok aan te passen om het gewenste soort antwoord te krijgen.
   3. Laat hen het programma uitvoeren en de uitvoer (het antwoord) bekijken in het uitvoervenster met de titel ‘invoer/uitvoer’.
   4. Laat hen de vraag en het antwoord op de werkkaart noteren.
   5. De leerlingen herhalen dit proces met vijf vragen.
5. 5

   Stap 5: Uitleggen

   Laat de leerlingen in tweetallen of kleine groepjes hun werkkaart bekijken en het volgende bespreken:

   • Welke AI-opdrachten leverden verwarrende of vage antwoorden op?
   • Waarom zagen de antwoorden er volgens jullie zo uit?
   • Hoe kun je de vraag specifieker of duidelijker formuleren?

   De leerlingen herschrijven minstens twee van hun oorspronkelijke opdrachten om ze duidelijker en specifieker te maken.

   Ze voeren het programma opnieuw uit met de aangepaste opdrachten en noteren de herschreven opdracht in kolom 3 en het nieuwe AI-antwoord in kolom 4 van de werkkaart.

   Bespreek met de klas het verband: duidelijkere opdrachten leiden tot betere, voorspelbaardere antwoorden.

6. 6

   Stap 6: Verdiepen

   Dit onderdeel is optioneel en vereist een robot. Werk je zonder robot? Ga dan verder met Evalueren.

   De leerlingen maken een programma dat met booleaanse logica bepaalt wat de robot doet op basis van het antwoord van het LLM. (Deelcode: sfojrt2)

   1. Voeg een logica-blok toe aan een vergelijken-blok.
   2. Plaats een LLM-blok in het eerste invoervak en verander het uitvoertype in booleaans. Typ je vraag, bijvoorbeeld: ‘Is 12 een even getal?’ of ‘Is een walvis een zoogdier?’.
   3. Voeg een blok waar toe in het tweede invoervak. De voorwaarde moet zijn: ‘Als het antwoord van het LLM gelijk is aan waar.’
   4. Maak een voorwaardelijke instructie: Als waar → de robot viert feest, bijvoorbeeld door groene lampjes te laten knipperen, een geluid af te spelen en rond te draaien. Als onwaar → de robot toont teleurstelling, bijvoorbeeld door rode lampjes te laten knipperen, heen en weer te schudden en een treurig geluid af te spelen.
   5. De leerlingen kunnen hun programma uitbreiden door meerdere vragen achter elkaar te stellen. Zo bouwen ze een kleine waar-of-onwaarquiz waarop de robot reageert.

   Voorbeelden van AI-opdrachten met een booleaans antwoord:

   • Is 25 een priemgetal?
   • Heeft een vierkant vier zijden?
   • Staat de aarde dichter bij de zon dan Mars?

   Deze activiteit laat leerlingen zien hoe duidelijke AI-opdrachten tot nauwkeurige AI-antwoorden leiden. Ze verbinden het formuleren van effectieve AI-opdrachten ook met voorwaardelijke logica en het gedrag van een robot.

7. 7

   Stap 7: Evalueren

   Kom met de klas samen om terug te blikken en ervaringen te delen:

   1. Welke vraag leverde het interessantste antwoord op?
   2. Wat was je beste herschreven AI-opdracht en waarom werkte die beter?
   3. Hoe veranderde de uitvoer van de AI nadat je je vraag had aangepast?
   4. Waarom is het formuleren van effectieve AI-opdrachten waardevol bij programmeren en in verschillende beroepen?

   Afsluitvraag: wat maakt een opdracht aan AI ‘goed’ en waarom is dat belangrijk bij programmeren en in het dagelijks leven?