De komeet van Halley

Lesverloop

1. 1

   Stap 1: Introductie

   Welkom bij een buitenaards avontuur met de komeet van Halley! In deze les duiken leerlingen in de boeiende wereld van de sterrenkunde. Ze ontrafelen de geheimen van een van de bekendste kometen in ons zonnestelsel. De komeet van Halley spreekt al eeuwen tot de verbeelding. Vandaag onderzoeken leerlingen zijn baan, bijzondere uiterlijk en de krachten die zijn indrukwekkende reis door de ruimte bepalen.

   Met Ari brengen leerlingen de komeet van Halley tot leven. Ze programmeren Ari om de baan van de komeet na te bootsen en te laten zien hoe zijn uiterlijk verandert wanneer hij dichter bij de zon komt of er verder vandaan beweegt. Onderweg leren ze over belangrijke natuurkundige begrippen, zoals zwaartekracht, baansnelheid en de factoren die de kleur en zichtbaarheid van de komeet beïnvloeden.

2. 2

   Stap 2: App klaarzetten

   Help de leerlingen om Ari aan te zetten. Zoek daarna de app The Night Sky. In die app vind je de les Halley’s Comet met de komeetemoji. Zorg dat alle leerlingen deze les aan het begin van de activiteit hebben geopend.

3. 3

   Stap 3: Uitleg

   Belangrijke weetjes over de komeet van Halley

   De komeet van Halley is een van de bekendste kometen. Dat komt door zijn heldere verschijning en opvallende staart wanneer hij dicht bij de zon staat. Al eeuwen roept hij verwondering op en speelt hij een rol in verschillende culturen. De komeet is elke 76 jaar vanaf de aarde zichtbaar. Hij was voor het laatst te zien in 1985–1986 en keert terug in 2061. De komeet is vernoemd naar de Britse sterrenkundige Edmond Halley, die in 1705 voor het eerst zijn baan berekende. Dit was een mijlpaal in het inzicht dat kometen op vaste tijden terugkeren.

   De komeet van Halley en zijn baan begrijpen:

   De zwaartekracht van de zon bepaalt de elliptische, oftewel ovale, baan van de komeet. Die kracht trekt de komeet altijd naar de zon toe, ook wanneer hij van de zon af beweegt. Het punt van de baan dat het dichtst bij de zon ligt, heet het perihelium. Het punt dat het verst van de zon ligt, heet het aphelium.

   De komeet beweegt het snelst bij het perihelium door de sterke aantrekkingskracht van de zon. Bij het aphelium beweegt hij langzamer, doordat de zwaartekracht daar zwakker is. De komeet van Halley bereikte in december 2023 het aphelium en is nu op weg om weer aan onze hemel te verschijnen.

   De staart van de komeet ontstaat doordat de warmte van de zon het ijs in de kern laat verdampen. Daarbij komen gas en stof vrij.

   Schermkleuren in het model:

   De schermkleuren wit of lichtgeel, heldergeel, lichtblauw en diepblauw zijn vereenvoudigde modelkeuzes. Ze geven de werkelijke kleuren van de komeet op verschillende afstanden van de zon niet nauwkeurig weer. Bespreek dit ook bij het gebruik van de legenda kleurcodes op de werkkaart.

   De komeet van Halley reist van voorbij Neptunus, in het buitenste deel van het zonnestelsel, naar de zon in het binnenste deel van het zonnestelsel. Hij voltooit zijn baan elke 76 jaar.

   Deze aanvullende bronnen zijn Engelstalig. Controleer vooraf of ze geschikt zijn voor je leerlingen voordat je ze laat zien:

   https://www.pbs.org/video/why-is-halleys-comet-so-famous-y7brub/?utmsource=chatgpt.com

   Bekijk de video onderaan deze pagina

4. 4

   Stap 4: Programmeren

   Na de uitleg over de komeet van Halley programmeren leerlingen Ari om met vereenvoudigde schermkleuren veranderingen in het uiterlijk van de komeet voor te stellen. De kleuren zijn modelkeuzes, geen nauwkeurige weergave van de werkelijke komeetkleuren.

   Stappen:

   1. Bekijk de legenda kleurcodes: leerlingen bekijken de legenda kleurcodes om te begrijpen wat elke kleur voorstelt. Zo kunnen ze bepalen welke codes ze op verschillende punten van hun geplande baan willen gebruiken.
   2. Kies kleurcodes: leerlingen kiezen vier verschillende kleurcodes die passen bij het uiterlijk dat ze de komeet op verschillende punten in zijn baan willen geven.

   Optioneel – Plan de codes: leerlingen kunnen de gekozen codes eerst met potlood op de juiste plekken langs hun baan noteren, voordat ze deze met stiften inkleuren.

   Kleurcodes aanbrengen: leerlingen tekenen hun codes op de gewenste plekken.

5. 5

   Stap 5: Uitvoeren en problemen oplossen

   Laat Ari de baan volgen. Kijk hoe Ari van uiterlijk verandert, afhankelijk van hoe dichtbij of ver weg Ari is van het perihelium (het dichtst bij de zon) of het aphelium (het verst van de zon).

6. 6

   Stap 6: Afsluiting

   Laat leerlingen een presentatietekst schrijven waarin ze hun model van de komeet van Halley beschrijven. In hun tekst gebruiken ze de volgende begrippen:

   • Baan
   • Zwaartekracht
   • Uiterlijk
   • Dichtstbij
   • Verst weg

   Laat leerlingen een maatje zoeken aan wie ze hun model laten zien en hun tekst voorlezen. Ze presenteren om de beurt hun model.