Voor de docent
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling meet vlakke afbeeldingen van bouwwerken met de Distance-app van Ari.
- De leerling bouwt ruimtelijke modellen van bouwwerken en berekent de totale oppervlakte en inhoud ervan.
- De leerling berekent de oppervlakte en omtrek van vlakke afbeeldingen van bouwwerken.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Pen of potlood
- Plakband
- Schaar
- Tablet/computer
- Uitknipfiguren van bouwwerken
Materialen voor de docent
- Introductieafbeelding bij Architectuur in kaart
- Antwoordblad 1 t/m 8 – bij de werkkaarten van deze les
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groep
- 1 werkkaart per leerling
- 1 pen of potlood per leerling
- 1 set grote uitknipfiguren per groep
- 1 schaar per groep
- 1 rol plakband per groep
Lesverloop
-
Stap 1: Voorbereiding
Maak voor elke groep een kopie van de werkkaarten en de aanvullende pagina’s.
Begrippen
Architectuur – de kunst of het vak van het ontwerpen en bouwen van gebouwen
Totale oppervlakte – de oppervlakte van alle vlakken aan de buitenkant van een voorwerp samen
Inhoud – de hoeveelheid ruimte die een voorwerp inneemt
Volg de instructies op de werkkaart of bekijk de demonstratie van je docent.
-
Stap 2: Introductie
Laat de klas de vier afbeeldingen van bouwwerken zien. Vraag de leerlingen eerst of ze een van de bouwwerken herkennen.
Benoem samen de bouwwerken: het Colosseum, Chichén Itzá, de Chinese Muur en de Taj Mahal. Stel daarna de volgende vraag aan de klas: ‘Wat kunnen we aan elk van deze bouwwerken meten om de totale oppervlakte en omtrek te bepalen?’
Bespreek hoe je de bouwwerken kunt opdelen in kleinere, beter meetbare delen. Bespreek vervolgens hoe je de oppervlakten van de afzonderlijke delen optelt. Dat kan zonder correctie alleen als de delen elkaar niet overlappen; overlappende stukken tel je maar één keer mee. Voor de totale omtrek tel je alleen de lengtes van de buitenranden op, niet die van de gedeelde randen tussen de delen.
Herhaal de onderstaande formules voor het berekenen van de oppervlakte en omtrek van rechthoeken en driehoeken.
Rechthoeken – lengte x breedte en 2 x (lengte + breedte)
Driehoeken – 1⁄2 x basis x hoogte en basis + zijde₂ + zijde₃
Herhaal de onderstaande formules voor het berekenen van de totale oppervlakte en inhoud van een cilinder en de inhoud van een prisma met een trapezium als grondvlak.
Cilinder – 2 x π x straal(hoogte + straal) en π x straal² x hoogte
Prisma met een trapezium als grondvlak – 1⁄2 x (korte basis + lange basis) x hoogte x lengte
Laat zien hoe je de ruimtelijke figuren uit het aanvullende materiaal bij de werkkaart langs de buitenrand uitknipt en langs de rode stippellijnen vouwt.
Laat na het bouwen van de ruimtelijke figuren zien hoe je met de Distance-app van Ari de maten meet die nodig zijn om de totale oppervlakte en inhoud van de figuren te berekenen. Na de demonstratie van de docent knipt, bouwt en meet elke groep de eigen figuren.
-
Activiteit 1
Stap 3: Activiteit 1 – De vlakke afbeeldingen meten en ermee rekenen
Activiteit 1 – De vlakke afbeeldingen meten en ermee rekenen.
Verdeel de leerlingen in groepen van 3–4 en geef elke groep één Ari-robot, het aanvullende materiaal, een schaar en plakband.
Laat de leerlingen aan de hand van de demonstratie en de voorbeeldtekeningen de maten van de afgebeelde bouwwerken meten die ze nodig hebben voor hun berekeningen.
De tekening van het Colosseum is opgedeeld in twee delen die de leerlingen meten en waarvoor ze berekeningen uitvoeren. Voor de totale oppervlakte tellen de leerlingen de oppervlakten van deel A en deel B op, waarbij ze overlappende stukken maar één keer meetellen. Voor de totale omtrek tellen ze alleen de lengtes van de buitenranden op; gedeelde randen tussen de delen tellen niet mee.
De tekening van de Chinese Muur is opgedeeld in twee soorten delen die de leerlingen meten en waarvoor ze berekeningen uitvoeren. Voor de totale oppervlakte tellen de leerlingen de oppervlakten van de delen A en B op, waarbij ze overlappende stukken maar één keer meetellen. Voor de totale omtrek tellen ze alleen de lengtes van de buitenranden op; gedeelde randen tussen de delen tellen niet mee.
De tekening van Chichén Itzá bestaat uit één deel dat de leerlingen meten en waarvoor ze berekeningen uitvoeren.
-
Activiteit 2
Stap 4: Activiteit 2 – Totale oppervlakte en inhoud van ruimtelijke modellen berekenen
Activiteit 2 – Totale oppervlakte en inhoud van ruimtelijke modellen berekenen
Herhaal de formules die worden gebruikt om de totale oppervlakte en inhoud van een cilinder en een prisma met een trapezium als grondvlak te berekenen.
Elke groep knipt de figuren uit het verstrekte aanvullende materiaal langs de buitenrand uit en vouwt ze langs de rode stippellijnen. Daarmee bouwt de groep de ruimtelijke modellen van het Colosseum en Chichén Itzá.
De leerlingen meten aan hun gebouwde modellen de maten die nodig zijn om de totale oppervlakte en inhoud van het Colosseum en de inhoud van Chichén Itzá te berekenen.
Elke groep gebruikt de gemeten waarden voor de berekeningen en noteert de resultaten op de werkkaart.
-
Stap 5: Afsluitkaart
Gebruik de volgende vragen om leerlingen te laten terugblikken en met elkaar in gesprek te laten gaan. Loop rond terwijl de leerlingen eerst hun antwoorden op de afsluitkaart schrijven en die daarna met een medeleerling delen:
- Welke soorten ruimtelijke figuren kun je gebruiken om de Chinese Muur na te bouwen?
- Wat is het verschil tussen het berekenen van de totale oppervlakte van een ruimtelijk voorwerp en het berekenen van de oppervlakte van een vlakke figuur?
Voor de leerlingen
Meet en bouw bijzondere bouwwerken
Je meet afbeeldingen en modellen van bijzondere bouwwerken met Ari. Daarna bereken je oppervlakte, omtrek en inhoud.
Je hebt nodig
- Ari
- werkkaart
- pen of potlood
- uitknipfiguren
- schaar
- plakband
Zo ga je te werk
Stap 1: Bekijk de bouwwerken
Bekijk de afbeeldingen van het Colosseum, Chichén Itzá, de Chinese Muur en de Taj Mahal. Bedenk wat je kunt meten.
Stap 2: Meet de vlakke afbeeldingen
Meet met Ari en de Distance-app de maten van de tekeningen die in de voorbeelden op je werkkaart worden gebruikt. Noteer de maten op je werkkaart.
Stap 3: Bereken de maten
Bereken de oppervlakte en omtrek van de delen op de werkkaart. Tel de oppervlakten van de delen op voor de totale oppervlakte. Tel voor de totale omtrek alleen de lengtes langs de buitenrand op. Gedeelde randen tellen niet mee. Let op: de som van de omtrekken van de losse delen is niet de buitenomtrek van het bouwwerk. Gedeelde randen tellen dan dubbel mee.
Stap 4: Bouw de modellen
Bouw de modellen van het Colosseum en Chichén Itzá. Volg de aanwijzingen op je werkkaart.
Stap 5: Meet de modellen
Meet met Ari en de Distance-app de maten van je modellen die in de voorbeelden op je werkkaart worden gebruikt. Noteer de maten op je werkkaart.
Stap 6: Bereken de uitkomsten
Bereken de totale oppervlakte en inhoud van het model van het Colosseum. Bereken de inhoud van het model van Chichén Itzá. Schrijf je uitkomsten op je werkkaart.
Stap 7: Deel je antwoorden
Beantwoord de vragen bij de afsluiting. Bespreek je antwoorden daarna met een klasgenoot.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Knipkaart 1
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Werkkaart 6
-
Knipkaart 2
-
Werkkaart 7
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
-
Antwoordblad 5
-
Antwoordblad 6
-
Antwoordblad 7
-
Antwoordblad 8
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 1.1 Verkennen van de mogelijkheden om problemen op te lossen met een computer. Probleem (her)formuleren
- 5.1 Opdelen van een eenvoudige taak in deeltaken. Probleemdecompositie




