Voor de leerkracht
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling leert de basis van het gebruik van een kompas om specifieke plekken op een kaart te vinden.
- De leerling gebruikt kompas- en kaartleesvaardigheden om zelf een geocachespeurtocht te maken.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Kleurpotloden
- Pen of potlood
Materialen voor de leerkracht
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groepje
- 1 pen of potlood per leerling
- 1 werkkaart per leerling
- 1 set kleurmaterialen per leerling
Lesverloop
-
Stap 1: Begrippen
Kompas – een hulpmiddel dat de windrichtingen aangeeft op basis van het aardmagnetisch veld
Geocache – een verstopt doosje met voorwerpen dat anderen kunnen zoeken als onderdeel van een wereldwijd schatzoekspel
Hoofdwindrichtingen – de vier belangrijkste richtingen op een kompas: noord, zuid, oost en west.
-
Stap 2: De app instellen
Help de leerlingen om Ari aan te zetten en door de appmappen te bladeren tot ze Toolkit vinden. Open de Compass-app in Toolkit. Zodra het scherm voor de kompasmodus verschijnt, kiezen de leerlingen On a Map.
-
Stap 3: Introductie – Een kaart lezen
Geef iedere leerling een werkkaart.
- Leg uit dat de leerlingen vandaag leren hoe ze met een kompas specifieke plekken op een kaart kunnen vinden. Daarna gebruiken ze hun kompas- en kaartleesvaardigheden om zelf een geocachespeurtocht te maken.
- Laat de leerlingen op hun werkkaart de drie begrippen bekijken die ze vandaag leren: kompas, hoofdwindrichtingen en geocache.
- Verdeel de leerlingen in groepjes van 3–4 en geef elk groepje één Ari.
- Leg de basisfuncties van Ari’s Compass-app uit. Laat de leerlingen erop letten dat Ari’s kompas zich op het magnetische noorden van de aarde richt en zich aanpast wanneer Ari wordt verplaatst of gedraaid. Bespreek waar de vier hoofdwindrichtingen zich in het lokaal bevinden: noord, zuid, west en oost.
- Laat de leerlingen de kaart bij de introductie op hun werkkaart bekijken. Wijs erop dat het noorden op deze kaart bovenaan ligt.
- Laat de leerlingen de functie On a Map in de Compass-app kiezen. Laat ze de kaart goed neerleggen en Ari’s noorden zo instellen dat het naar de bovenkant van de kaart op hun werkkaart wijst.
- Laat de leerlingen voor extra ondersteuning ook west en oost bij de zijkanten van de kaart schrijven en zuid bij de onderkant.
- Laat de leerlingen de aanwijzingen bij de introductie volgen en Ari’s kompas gebruiken om de kaart aan te vullen. Laat ze elke stap afvinken zodra die klaar is.
- Begeleid de leerlingen voor extra ondersteuning bij elke stap. Laat daarbij precies zien hoe ze Ari’s kompas gebruiken om de stap uit te voeren.
-
Stap 4: Opdracht 1 – Verstop een geocache
Leg uit dat overal ter wereld geocaches verstopt liggen. Je kunt geocaching zien als een wereldwijd schatzoekspel waarbij kleine doosjes met voorwerpen worden verstopt die anderen kunnen zoeken. Vraag welke leerlingen iets over geocaching weten en laat hen daarover vertellen.
Laat de leerlingen hun werkkaart erbij pakken en lees de aanwijzingen bij opdracht 1 voor:
‘Volg de aanwijzingen hieronder en gebruik de kaart uit de introductie om Ari’s geocaches op drie plekken te verstoppen.’
- Leg uit dat de groepjes de rol van Ari aannemen en over de kaart bewegen om de drie geocaches te ‘verstoppen’ op de kaart die ze bij de introductie hebben gebruikt.
- Herinner de groepjes eraan dat Ari’s kompas zo ingesteld moet zijn dat het noorden naar de bovenkant van de kaart wijst.
- Geef de groepjes tijd om de onderdelen 1, 2 en 3 van opdracht 1 te maken.
- Laat de leerlingen onderdeel 4 van opdracht 1 bekijken.
- Lees voor: ‘Een vriend van Ari probeert met de aanwijzingen Ari’s geocaches te vinden. Maar de kaart van deze vriend is afgesneden en ligt precies andersom, met de bergketen langs de zuidrand van de kaart.’
- Laat de groepjes op de aan-uitknop drukken om terug te gaan naar de opties van de Compass-app. Laat ze op On a Map tikken om een andere kaartrichting in te stellen.
- Doe deze stap voor als leerlingen extra ondersteuning nodig hebben, zodat ze dezelfde kaart met een andere oriëntatie kunnen gebruiken.
- Leg uit dat de groepjes de volgende opdracht uitvoeren: ‘Teken sterren op de kaart om aan te geven waar Ari’s vriend de drie geocaches probeerde te vinden.’
- Geef de groepjes tijd om de kaartrichting opnieuw in te stellen en de kaart te doorlopen met dezelfde aanwijzingen die Ari gebruikte om de geocaches te verstoppen.
- Vraag de leerlingen: ‘Heeft Ari’s vriend een van de geocaches gevonden? Waarom wel of niet?’ Laat de leerlingen hun werk vergelijken en hun ideeën bespreken met iemand uit een ander groepje.
- Laat 4–5 leerlingen vertellen wat ze hebben besproken.
-
Stap 5: Opdracht 2 – Maak je eigen geocachekaart
Leg uit dat de groepjes zelf een kaart gaan maken om geocaches op te ‘verstoppen’. Net als Ari bedenken ze aanwijzingen die anderen kunnen volgen.
- Laat de groepjes met hun kleurmaterialen samen een kaart maken. Laat ze op het raster bijvoorbeeld bergen, rivieren, wegen, gebouwen en vijvers tekenen.
- Laat de leerlingen voor extra uitdaging hun kaart baseren op een echte of verzonnen plek. Bijvoorbeeld: maak een kaart van je droompretpark.
- Laat de leerlingen voor extra ondersteuning de kaart uit de introductie als voorbeeld gebruiken en/of geef ze een ander voorbeeld.
- Geef de leerlingen tijd om hun kaart af te maken.
- Voor extra uitdaging kan ieder groepslid een eigen kaart maken, ook als het groepje samen één Ari deelt.
- Laat de groepjes bepalen hoe ze hun kaart willen neerleggen om deze te lezen. Laat ze het noorden aangeven en Ari’s noorden op dezelfde richting instellen.
- Leg uit dat ze aanwijzingen gaan schrijven om drie geocaches te vinden die op hun kaart worden ‘verstopt’. Benadruk dat ze de plekken van deze geocaches NIET op hun eigen kaart aangeven. In plaats daarvan maken ze een antwoordmodel op het lege raster bij onderdeel 4 van opdracht 2. Daarmee kunnen ze controleren of de andere groepjes elke geocache op de juiste plek hebben gevonden. Laat de leerlingen het lege raster bij onderdeel 4 van opdracht 2 bekijken.
- Doe voor extra ondersteuning één aanwijzing voor. Laat zien waar de geocache op de kaart ‘verstopt’ ligt, zonder die plek te markeren. Markeer de plek daarna wel op het lege raster, dat als antwoordmodel dient.
- Geef de groepjes tijd om hun geocaches te ‘verstoppen’ en hun drie aanwijzingen te schrijven.
- Moedig leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben aan om de ster als startpunt voor Ari te gebruiken.
Laat de groepjes, zodra hun kaarten en aanwijzingen klaar zijn, deze met een ander groepje uitwisselen. Het antwoordmodel houden ze zelf. Laat de groepjes met Ari de drie aanwijzingen van het andere groepje volgen en de vindplaatsen op het rooster op hun werkkaart aangeven. Daarna laten ze hun antwoorden door de makers controleren met het antwoordmodel.
Laat de leerlingen de terugblikvragen op hun werkkaart beantwoorden en bespreek deze samen: welke geocaches hebben ze wel en niet gevonden, en waarom? Hoe veranderden de vindplaatsen toen het noorden in een andere richting werd ingesteld? Waarom is het belangrijk om een kaart goed te richten?
Voor de leerlingen
Het geocachemysterie
Gebruik Ari’s kompas om plekken op een kaart te vinden. Daarna maak je zelf een geocachekaart met aanwijzingen voor een ander groepje.
Je hebt nodig
- Ari
- Werkkaart
- Pen of potlood
- Kleurmaterialen
Zo ga je te werk
Stap 1: Zet Ari klaar
Zet Ari aan. Open in Toolkit de Compass-app. Kies On a Map.
Stap 2: Lees de kaart
Bekijk de begrippen op je werkkaart: kompas, hoofdwindrichtingen en geocache. Leg de kaart met het noorden boven. Stel Ari’s noorden ook in naar de bovenkant van de kaart. Vul de kaart in met de aanwijzingen en vink elke stap af.
Stap 3: Verstop drie geocaches
Werk in een groepje. Volg opdracht 1 op je werkkaart en gebruik de aanwijzingen om drie geocaches op de kaart te verstoppen.
Stap 4: Zoek met een andere kaartrichting
Bekijk onderdeel 4 van opdracht 1. Stel de Compass-app opnieuw in voor de afgesneden kaart van Ari’s vriend. De bergketen ligt langs de zuidrand. Teken sterren op de plekken waar de vriend de geocaches zoekt.
Stap 5: Maak je eigen kaart
Teken met kleurmaterialen een kaart op het raster. Je kunt bijvoorbeeld bergen, rivieren, wegen, gebouwen en vijvers tekenen. Bepaal hoe je de kaart neerlegt. Geef het noorden aan en stel Ari’s noorden in dezelfde richting in.
Stap 6: Bedenk aanwijzingen
Verstop drie geocaches op je kaart. Markeer de plekken niet op je kaart. Schrijf drie aanwijzingen waarmee een ander groepje ze kan vinden. Markeer de plekken wel op het lege raster bij onderdeel 4 van opdracht 2. Dat is je antwoordmodel. Wissel, zodra je kaart en aanwijzingen klaar zijn, deze uit met een ander groepje. Houd je antwoordmodel zelf. Volg met Ari de drie aanwijzingen van het andere groepje en geef de vindplaatsen aan op het rooster op je werkkaart. Laat de makers je antwoorden controleren. Controleer met je eigen antwoordmodel ook de antwoorden van het andere groepje.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
-
Antwoordblad 5
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 7.3 Geven van een reeks instructies aan een ander (mondeling of via symbolen) voor het uitvoeren van een bepaalde taak. Algoritmes en procedures
- 7.9 Representeren en communiceren van een algoritme door middel van codes en symbolen. Algoritmes en procedures




