Voor de leerkracht
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling onderscheidt evenwijdige en loodrechte lijnen.
- De leerling gebruikt een kaart en een kompas om zich te oriënteren en de weg te vinden in een gebied.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Kleurcodestiften
- Kleurpotloden
- Pen of potlood
Materialen voor de leerkracht
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groepje
- 1 werkkaart per leerling
- 1 pen of potlood per leerling
- 1 set kleurmaterialen per leerling
Lesverloop
-
Stap 1: Begrippen
Kompas – een hulpmiddel dat met behulp van het aardmagnetisch veld de windrichtingen aangeeft
Loodrechte lijnen – twee lijnen die elkaar onder een rechte hoek snijden
Evenwijdige lijnen – twee lijnen die elkaar nooit snijden en overal even ver uit elkaar liggen
-
Stap 2: De app instellen:
Help leerlingen Ari aan te zetten en door de appmappen te bladeren tot ze Toolkit vinden. Open de Compass-app in Toolkit. Zodra het scherm voor de kompasmodus verschijnt, kiezen leerlingen On a Map.
-
Introductie
Stap 3: Introductie – Evenwijdige en loodrechte lijnen
Leg uit dat leerlingen vandaag het verschil leren tussen evenwijdige en loodrechte lijnen. Ook leren ze met een kaart en een kompas hun weg te vinden in een gebied.
- Laat leerlingen op hun werkkaart alvast de drie begrippen bekijken die ze vandaag leren: kompas, loodrechte lijnen en evenwijdige lijnen.
- Laat leerlingen van beide handen hun wijsvinger opsteken. Vraag ze hun wijsvingers naast elkaar te houden. Leg uit dat hun vingers evenwijdig aan elkaar zijn. Evenwijdige lijnen snijden elkaar nooit en liggen overal even ver uit elkaar.
- Laat leerlingen met hun wijsvingers een kruis vormen, zodat hun vingers elkaar onder een rechte hoek snijden. Leg uit dat hun vingers nu loodrecht op elkaar staan. Loodrechte lijnen snijden elkaar onder een rechte hoek.
- Verwijs leerlingen naar hun werkkaart en lees voor: ‘Ari’s speeltuin staat vol leuke hindernissen die Ari kan uitproberen. Laten we in de speeltuin op zoek gaan naar evenwijdige en loodrechte lijnen.’
- Wijs leerlingen op de rode en blauwe lijnen in de speeltuin. Laat ze met hun buur bespreken welke lijnen evenwijdig zijn (rood) en welke loodrecht op elkaar staan (blauw).
- Laat leerlingen met rode en blauwe kleurcodestiften meer voorbeelden van evenwijdige en loodrechte lijnen aangeven op de afbeelding van de speeltuin.
-
Activiteit 1
Stap 4: Activiteit 1 – Ari’s middag
- Verwijs leerlingen naar de kaart op hun werkkaart. Laat de groepjes de kaart bekijken en bespreken wat hun opvalt aan de kaart en het afgebeelde gebied.
- Laat 2–3 leerlingen vertellen wat hun is opgevallen. Bespreek met de leerlingen belangrijke kenmerken van de kaart.
- De schaal geeft aan dat elk vakje 3 bij 3 meter is.
- Er staat geen kompas op de kaart.
- Laat leerlingen zoeken naar plekken op de kaart met evenwijdige en/of loodrechte lijnen. Vraag 2–3 leerlingen om voorbeelden te noemen die ze hebben gevonden.
- De basketbalvelden liggen evenwijdig aan elkaar.
- De planken van de houten brug liggen evenwijdig aan elkaar.
- De brug ligt loodrecht op de rivier.
- Verdeel de leerlingen in groepjes van 3–4 en geef elk groepje één Ari-robot.
- Leg de basisfuncties van Ari’s Compass-app uit. Laat leerlingen zien hoe Ari’s kompas zich richt op het magnetische noorden van de aarde en zich aanpast wanneer Ari wordt verplaatst of gedraaid.
- Verwijs leerlingen naar activiteit 1 op hun werkkaart en leg uit: ‘Ari is helemaal rondgedraaid in de draaimolen en weet niet meer waar het noorden is. Help Ari zich op de kaart te oriënteren om de weg weer te vinden.’
- Lees voor: ‘De tennisbaan ligt ten zuiden van de brug. Zet Ari in de juiste richting en stel het noorden in, zodat Ari de weg kan vinden op de kaart.’ Laat leerlingen Ari op de kaart tussen de tennisbaan en de brug zetten en op ‘Set North’ op Ari’s scherm tikken. Zo kan Ari zich in de juiste richting over de kaart verplaatsen.
- Doe deze stap zo nodig voor en moedig leerlingen aan om elke stap samen uit te voeren.
- Leg uit dat Ari tijdens het middagavontuur verschillende plekken op de kaart bezoekt. Laat leerlingen de aanwijzingen volgen om te ontdekken waar Ari naartoe gaat en onderweg de vragen beantwoorden.
- Voer zo nodig opdracht twee klassikaal uit: verplaats Ari naar de juiste plek, teken de route en bespreek daarna elke vraag.
-
Activiteit 2
Stap 5: Activiteit 2 – Wat gaat Ari hierna doen?
- Laat leerlingen Ari op de tennisbanen op hun kaart zetten. Lees voor: ‘Ari en Ari’s zus zijn op de tennisbanen. Ze bedenken wat ze hierna kunnen doen. Gebruik Ari’s kompas en de kaart om hun mogelijkheden in kaart te brengen.’
- Laat leerlingen de speeltuin aanwijzen en bespreken in welke richting Ari moet gaan om daar te komen. Laat ze met behulp van de vakjes bepalen welke afstand Ari naar de speeltuin moet afleggen. Laat leerlingen hun antwoorden opschrijven.
- Laat de groepjes op dezelfde manier samenwerken om de andere mogelijkheden voor de middag van Ari en Ari’s zus te onderzoeken.
- Laat leerlingen de aanwijzingen op hun werkkaart verder volgen zodra Ari en Ari’s zus besluiten om te gaan vissen.
-
Evaluatie
Stap 6: Evaluatie: afsluitopdracht
- Verwijs leerlingen naar de afsluitopdracht op hun werkkaart.
- Laat leerlingen de afsluitopdracht zelfstandig maken.
Aanvullend materiaal
- Zie Lesverloop
Voor de leerlingen
Ari’s middagavontuur
Ga met Ari op avontuur met een kaart en een kompas. Zoek evenwijdige en loodrechte lijnen en help Ari de weg te vinden.
Je hebt nodig
- Ari (één per groepje)
- Werkkaart
- Pen of potlood
- Kleurmaterialen, waaronder rode en blauwe kleurcodestiften
Zo ga je te werk
Stap 1: Bekijk de begrippen
Lees op je werkkaart wat een kompas, loodrechte lijnen en evenwijdige lijnen zijn.
Stap 2: Zoek lijnen in de speeltuin
Bekijk de rode en blauwe lijnen. Bespreek met je buur welke lijnen evenwijdig zijn en welke loodrecht op elkaar staan. Kleur daarna meer voorbeelden in met rode en blauwe kleurcodestiften.
Stap 3: Bekijk de kaart
Bekijk de kaart op je werkkaart met je groepje. Zoek plekken met evenwijdige en loodrechte lijnen. Denk bijvoorbeeld aan de basketbalvelden, de brug en de planken van de houten brug.
Stap 4: Stel Ari in
Zet Ari aan. Open in de appmappen Toolkit en daarna Compass. Kies On a Map. Zet Ari op de kaart tussen de tennisbaan en de brug. Tik op Set North.
Stap 5: Help Ari de weg te vinden
Volg de aanwijzingen bij activiteit 1 op je werkkaart. Verplaats Ari naar de juiste plek, teken de route en beantwoord de vragen.
Stap 6: Bedenk wat Ari hierna doet
Zet Ari op de tennisbanen. Gebruik het kompas en de kaart om te bedenken hoe Ari naar de speeltuin en andere plekken kan gaan. Tel de vakjes om de afstand te bepalen en schrijf je antwoorden op. Volg daarna de aanwijzingen over vissen.
Stap 7: Maak de afsluitopdracht
Maak de afsluitopdracht op je werkkaart zelfstandig.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
-
Antwoordblad 5
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 7.1 Uitvoeren van een taak door stap voor stap een reeks handelingen uit te voeren. Algoritmes en procedures
- 7.2 Opvolgen van logische reeksen van instructies. Algoritmes en procedures




