Voor de leerkracht
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling meet nauwkeurig afstanden van 6 mm en 12 mm met een liniaal.
- De leerling gebruikt een kompas om aanwijzingen te volgen.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Kleurkrijtje of stift
- Liniaal
- Pen of potlood
Materialen voor de leerkracht
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groepje
- 1 werkkaart per leerling
- 1 pen of potlood per leerling
- 1 kleurpotlood of kleurstift per leerling
- 1 liniaal van 30 cm met millimeterverdeling per leerling
Lesverloop
-
Stap 1: Begrippen
Begrippen
Kompas – een hulpmiddel dat met behulp van het magnetische veld van de aarde de windrichtingen aangeeft
Afstand – de ruimte tussen twee punten
Hoofdwindrichtingen – de vier belangrijkste windrichtingen: noord, zuid, oost en west
-
Stap 2: De app instellen
Help leerlingen Ari aan te zetten en door de appmappen te bladeren tot ze de map Toolkit (hulpmiddelen) vinden.
Open de Compass-app in deze map. Wanneer het scherm voor de modus verschijnt, kiezen leerlingen On a Map (op een kaart).
-
Stap 3: Introductie – Meten op een rooster
Geef iedere leerling een werkkaart en een liniaal.
- Leg uit dat leerlingen vandaag nauwkeurig afstanden van 6 mm en 12 mm leren meten met een liniaal. Ook leren ze een kompas gebruiken om aanwijzingen te volgen.
- Laat leerlingen op hun werkkaart alvast de drie begrippen bekijken die ze vandaag leren: kompas, afstand en hoofdwindrichtingen.
- Laat leerlingen het rooster op hun werkkaart bekijken en bespreek het volgende:
- Het rooster op de werkkaart heeft lijnen om de 6 mm. De afstand tussen twee naast elkaar liggende lijnen is dus 6 mm. Laat leerlingen de lengte en breedte van een klein vakje op hun rooster meten en bekijken hoe ze 6 mm op hun liniaal aflezen.
- De dikke lijnen staan om de 2,4 cm. Elk groot vak is dus 2,4 cm bij 2,4 cm. Laat leerlingen de lengte en breedte van een groot vak op hun rooster meten.
- Lees voor: “Gebruik de vakjes van het rooster om de omtrek van de eerste letter van je voornaam te tekenen.” Laat als voorbeeld een letter zien die op een rooster is getekend. Moedig leerlingen aan hun letter minstens 5 cm hoog te maken.
- Laat leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben een letter zonder ronde vormen kiezen, zoals E, F of T.
- Geef leerlingen tijd om de omtrek van hun letter op het rooster te tekenen.
- Leg uit dat afstand de ruimte tussen twee punten is. Laat leerlingen de punten markeren waaruit hun letter is opgebouwd.
- Laat leerlingen de vragen onder het rooster beantwoorden. Ze meten met hun liniaal de lengte en breedte van het grootste deel van hun letter.
- Doe deze stap voor met de voorbeeldletter als leerlingen extra ondersteuning nodig hebben.
- Geef leerlingen tijd om hun letter in te kleuren met hun lievelingskleur.
- Laat leerlingen hun letter aan een klasgenoot laten zien. De klasgenoot controleert met een liniaal of de gemeten lengte en breedte kloppen.
-
Stap 4: Activiteit 1 – Ari’s meesterwerk
- Verdeel de leerlingen in groepjes van 3–4 en geef elk groepje één Ari-robot.
- Herhaal de vier hoofdwindrichtingen door aan te wijzen waar noord, zuid, oost en west zijn in de ruimte waar jullie zijn.
- Lees de inleiding bij activiteit 1 – Ari’s meesterwerk voor: “Ari heeft een abstract meesterwerk ontworpen. Ari wil het ontwerp met de wereld delen, maar kan het niet zelf tekenen. Daarom heeft Ari aanwijzingen achtergelaten die je met een kompas en een liniaal kunt volgen.”
- Bekijk het rooster op de werkkaart. Wijs op de dunne lijnen om de 6 mm en de dikke lijnen om de 2,4 cm. Bekijk ook het kompas bij dit rooster. Ari gebruikt dit kompas om de aanwijzingen te helpen volgen.
- Leg uit dat Ari eerst moet worden uitgelijnd met het blad waarop de leerlingen gaan werken om te kunnen helpen bij het maken van het meesterwerk.
- Voer de eerste stap van deel 1 samen uit. Lees voor: “Zet Ari op het startpunt, met de voorkant naar de roze verfvlek gericht. Stel het noorden van Ari’s kompas in met behulp van het kompas op het blad.”
- Doe de tweede stap van deel 1 voor aan de klas. Laat zien hoe Ari in dezelfde richting blijft wijzen en volgens de aanwijzingen wordt verplaatst.
- Laat leerlingen verdergaan met Ari’s aanwijzingen in deel 1. Na de eerste 4 stappen verbinden ze hun punten met behulp van hun liniaal.
- Laat leerlingen toepassen wat ze weten over afstand: ze meten de afstanden tussen punt 1, 2 en 3 en schrijven hun meetresultaten op.
- Voor extra ondersteuning kun je alle stappen van deel 1 voordoen en samen met de klas uitvoeren.
- Laat leerlingen verder werken aan het meesterwerk door deel 2 en 3 van Ari’s aanwijzingen te volgen. Zorg dat ze tussendoor de vragen beantwoorden.
-
Stap 5: Activiteit 2 – Geef aanwijzingen zoals Ari
- Leg uit dat leerlingen zelf aanwijzingen gaan schrijven voor een meesterwerk. Ze gebruiken hiervoor de letter die ze tijdens de introductie hebben getekend. Laat leerlingen activiteit 2 op hun werkkaart opzoeken: Geef aanwijzingen zoals Ari.
- Laat leerlingen teruggaan naar het rooster waarop ze hun letter hebben getekend. Laat ze de punten markeren en nummeren.
- Voor extra ondersteuning kunnen leerlingen dit deel in groepjes uitvoeren. Ze gebruiken dan de letter van één groepslid en delen één Ari-robot.
- Leg uit dat leerlingen zelf bepalen hoe hun kompas wordt gericht. Ze kunnen hun kompas onder aan het rooster tekenen, met het noorden in een richting naar keuze. Daarna stellen ze het noorden van Ari’s kompas op die richting in.
- Laat leerlingen hun aanwijzingen beginnen met Ari gericht op de roze verfvlek. Ze schrijven een reeks aanwijzingen met afstanden en windrichtingen die passen bij hun kompas. De aanwijzingen moeten langs alle punten leiden en aangeven welke punten met elkaar verbonden moeten worden.
- Geef leerlingen of groepjes tijd om hun aanwijzingen af te maken.
- Daag leerlingen of groepjes uit om hun aanwijzingen uit te wisselen en elkaars stappen op het extra rooster te volgen.
- Vraag leerlingen hoe het andere groepje hun aanwijzingen voor het meesterwerk heeft gevolgd. Laat 4–5 leerlingen of groepjes hun ervaringen delen.
-
Stap 6: Evaluatie: afsluitopdracht
Laat leerlingen de afsluitopdracht op hun werkkaart opzoeken.
Laat leerlingen de vragen op hun werkkaart beantwoorden. Ze gebruiken Ari’s kompas en stellen dit in volgens de richting van het kompas onder aan het rooster.
Voor de leerlingen
Ontdek de mogelijkheden
Gebruik Ari, een kompas en een liniaal om aanwijzingen te volgen. Daarna schrijf je zelf aanwijzingen voor een ontwerp op een rooster.
Je hebt nodig
- Ari
- Werkkaart
- Pen of potlood
- Kleurpotlood of kleurstift
- Liniaal van 30 cm met millimeterverdeling
Zo ga je te werk
Stap 1: 1. Stel Ari in
Zet Ari aan. Blader door de appmappen en open de map Toolkit (hulpmiddelen). Open de Compass-app. Kies de modus On a Map (op een kaart).
Stap 2: 2. Teken je letter
Bekijk de begrippen kompas, afstand en hoofdwindrichtingen op je werkkaart. Meet een klein vakje op het rooster. Teken met de vakjes de omtrek van de eerste letter van je voornaam. Maak je letter minstens 5 cm hoog.
Stap 3: 3. Meet en kleur
Markeer de punten van je letter. Meet de lengte en breedte van het grootste deel en beantwoord de vragen onder het rooster. Kleur je letter in. Laat een klasgenoot je metingen controleren.
Stap 4: 4. Volg Ari’s aanwijzingen
Werk met je groepje. Bekijk het rooster en het kompas op de werkkaart. Zet Ari op het startpunt, met de voorkant naar de roze verfvlek. Stel het noorden van Ari’s kompas in volgens het kompas op het blad. Verplaats Ari volgens de aanwijzingen. Houd Ari steeds in dezelfde richting.
Stap 5: 5. Meet de afstanden
Verbind na de eerste 4 stappen de punten met je liniaal. Meet de afstanden tussen punt 1, 2 en 3. Schrijf je metingen op. Volg daarna deel 2 en 3 van Ari’s aanwijzingen en beantwoord de vragen.
Stap 6: 6. Schrijf aanwijzingen
Zoek activiteit 2 op je werkkaart. Markeer en nummer de punten van je letter. Teken onder aan het rooster een kompas en kies zelf de richting van het noorden. Stel Ari’s kompas daarop in. Schrijf aanwijzingen met afstanden en windrichtingen. Begin met de instructie om Ari met de voorkant naar de roze verfvlek te zetten. Laat ze langs alle punten gaan en zet erbij welke punten je verbindt.
Stap 7: 7. Wissel aanwijzingen uit
Wissel je aanwijzingen uit met een ander groepje. Volg hun stappen op het extra rooster. Beantwoord daarna de afsluitopdracht op je werkkaart. Stel Ari’s kompas in volgens de richting van het kompas onder aan het rooster.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Werkkaart 6
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
-
Antwoordblad 5
-
Antwoordblad 6
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 7.3 Geven van een reeks instructies aan een ander (mondeling of via symbolen) voor het uitvoeren van een bepaalde taak. Algoritmes en procedures
- 7.9 Representeren en communiceren van een algoritme door middel van codes en symbolen. Algoritmes en procedures




