Voor de leerkracht
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling leert een kaart lezen met behulp van een windroos en de Compass-app van Ari.
- De leerling gebruikt kompasvaardigheden om een eigen schatkaart van de ruimte te maken.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Kleine voorwerpen
- Pen of potlood
Materialen voor de leerkracht
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groep
- 1 werkkaart per leerling
- 1 pen of potlood per leerling
- 1 klein voorwerp uit de klas per groep (gum, nietjes, kraal, pompon, stiftdop enz.)
Lesverloop
-
Stap 1: Begrippen
Kompas – een hulpmiddel dat de richtingen aangeeft met behulp van het magnetische veld van de aarde
Windroos – een symbool dat de richtingen op een kaart aangeeft en je helpt de kaart goed neer te leggen
Hoofdwindrichtingen – de vier belangrijkste kompasrichtingen: noord, zuid, oost en west
-
Stap 2: De app instellen
Help leerlingen Ari aan te zetten en door de appmappen te bladeren tot ze Toolkit vinden.
Open de Compass-app in Toolkit. Zodra het scherm voor de kompasmodus verschijnt, kiezen leerlingen Simple.
-
Stap 3: Introductie
- Geef iedere leerling een werkkaart.
- Leg uit dat de leerlingen vandaag een kaart leren lezen met een windroos en de Compass-app van Ari. Daarna gebruiken ze deze vaardigheden om vóór het einde van de les hun eigen schatkaart te maken.
- Laat leerlingen op hun werkkaart alvast de drie begrippen bekijken die ze vandaag leren: kompas, windroos en hoofdwindrichtingen.
- Vraag of leerlingen willen vertellen wat ze al over deze begrippen weten.
- Geef 4–5 leerlingen een beurt.
-
Activiteit 1
Stap 4: Activiteit 1 – Een kaart lezen
- Laat leerlingen op hun werkkaart naar activiteit 1 – Een kaart lezen gaan.
- Laat leerlingen meelezen met de instructie bij opdracht 1. Lees voor: ‘Bekijk de kaart hieronder. Wat valt je op aan deze kaart? Schrijf je waarnemingen in het vergrootglas.’
- Laat leerlingen deze opdracht eerst zelfstandig uitvoeren en daarna overleggen met leerlingen om hen heen. Laat hen 3–4 waarnemingen opschrijven.
- Geef leerlingen een beurt om hun waarnemingen met de klas te delen.
- Laat leerlingen meelezen met de instructie bij opdracht 2. Lees voor: ‘Dit is een windroos. Die staat op de kaart en helpt je te bepalen hoe je de kaart goed leest. Schrijf met behulp van de legenda de juiste windrichtingen bij de letters op de windroos.’
- Geef leerlingen tijd om deze opdracht op hun werkkaart uit te voeren.
-
Activiteit 2
Stap 5: Activiteit 2 – Je kaart lezen met Ari
- Verdeel de leerlingen in groepen van 3–4 en geef elke groep één Ari-robot.
- Laat leerlingen op hun werkkaart naar activiteit 2 – Je kaart lezen met Ari gaan.
- Laat leerlingen meelezen met de instructies in de opsomming. Lees voor: ‘Zet Ari op je tafel.’ Controleer of alle Ari-robots vlak op de tafels staan.
- Laat elke groep één kaart kiezen om bij de volgende stap te gebruiken. De kaart staat op pagina 3 van de werkkaart.
- Lees voor: ‘Draai je kaart totdat de windroos op de kaart precies zo staat als het kompas op Ari.’ Geef elke groep tijd om de kaart te draaien, zodat de windroos op de kaart overeenkomt met het kompas van Ari.
- Lees voor: ‘Laat je kaart zo liggen en zet Ari op de X op de kaart.’ Laat leerlingen Ari recht omhoog tillen en de kaart eronder schuiven.
- Lees voor: ‘Oefen nu met kaartlezen met behulp van Ari door de vier vragen op je werkkaart te beantwoorden.’
- Geef leerlingen tijd om in hun groep de 4 vragen op de werkkaart te beantwoorden.
-
Activiteit 3
Stap 6: Activiteit 3 – Een schatkaart maken
- Laat leerlingen een klein voorwerp kiezen dat hun ‘schat’ wordt, bijvoorbeeld een gum, een kleine sticker of een pompon.
- Laat leerlingen op hun werkkaart naar activiteit 3 – Een schatkaart maken gaan.
- Laat elke groep één kaart kiezen om bij de volgende stap te gebruiken. De kaart staat op pagina 4 van de werkkaart.
- Laat leerlingen meelezen met de instructies in de opsomming. Lees voor: ‘Zet eerst Ari op de X en leg je kaart neer zoals je hem wilt tekenen.’
- Lees voor: ‘Teken een windroos die overeenkomt met de richtingen waarin iemand je kaart moet lezen.’ Moedig leerlingen aan om de windroos op pagina 3 als voorbeeld te gebruiken. Controleer of de getekende windrozen overeenkomen met het kompas van Ari.
- Lees voor: ‘Teken 4–5 eenvoudige herkenningspunten in de ruimte, bijvoorbeeld je tafel, de prullenbak, het bureau van de leerkracht en de deur.’ Geef concrete voorbeelden van plekken in de ruimte die leerlingen als herkenningspunt kunnen gebruiken. Teken zo nodig een voorbeeld dat de groepen kunnen bekijken.
- Leg uit dat leerlingen eerst een verstopplek bedenken en aanwijzingen schrijven om het voorwerp met hun kaart en het kompas van Ari terug te vinden. Laat groepen hun voorwerp pas verstoppen als hun aanwijzingen af zijn en jij het aangeeft. Ze tekenen het voorwerp niet op de kaart, maar moeten wel weten waar de verstopplek zich op hun kaart bevindt.
- Leg uit dat er met opzet ‘nepgoud’ in het lokaal is verstopt. Zo moeten de schatzoekers goed controleren of ze de aanwijzingen met behulp van de kaart volgen.
- Lees de rest van de instructies voor: ‘Bedenk waar je je voorwerp wilt verstoppen. Verstop het nog niet.’ en ‘Schrijf aanwijzingen om je voorwerp te vinden met de kaart en het kompas van Ari. Verstop het pas als je aanwijzingen af zijn en de leerkracht het aangeeft.’
- Geef groepen tijd om hun verstopplek te bedenken en hun aanwijzingen te schrijven. Leerlingen moeten hun aanwijzingen af hebben voordat ze hun schat verstoppen. Voorkom dat groepen elkaar voorwerpen zien verstoppen. Zorg ook dat ze voorwerpen die ze tijdens het verstoppen tegenkomen, laten liggen.
- Stel voor dat alle groepsleden doen alsof ze ergens iets verstoppen, terwijl maar één van hen de echte schat verstopt.
- Neem alle groepen mee naar een andere ruimte, bijvoorbeeld de gang. Laat daarna steeds één groep naar binnen gaan om hun ‘schat’ te verstoppen.
- Verzamel van elke groep de werkkaart van één leerling, opengeslagen op pagina 4 en 5, zodat de kaart en de aanwijzingen zichtbaar zijn. De groepen worden nu ‘schatzoekers’ en proberen elkaars schat te vinden.
- Deel de kaarten met aanwijzingen opnieuw uit, zodat elke groep het werk van een andere groep krijgt.
- Laat leerlingen hun Ari en de windroos op hun schatkaart op elkaar afstemmen. Daag hen uit om met de aanwijzingen de verborgen schat te vinden. Pas op dat ze zich niet laten misleiden door het ‘nepgoud’!
- Denkt een groep de schat te hebben gevonden? Laat hen het voorwerp aan de makers van de kaart tonen en controleren of het inderdaad het juiste voorwerp is.
-
Evaluatie
Stap 7: Evaluatie: afsluitopdracht
- Laat leerlingen aan het einde van de les zelfstandig de afsluitopdracht op hun werkkaart maken.
- Laat leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben samenwerken bij vraag 2. Daar beschrijven ze kort welke stappen ze hebben gezet om de schat te vinden.
Voor de leerlingen
Maak een schatkaart
Je leert een kaart lezen met een windroos en het kompas van Ari. Daarna maak je met je groep een schatkaart en zoek je een verborgen voorwerp.
Je hebt nodig
- Ari
- werkkaart
- pen of potlood
- klein voorwerp als schat
Zo ga je te werk
Stap 1: Bekijk de begrippen
Bekijk op je werkkaart de woorden kompas, windroos en hoofdwindrichtingen. Wat weet je er al van?
Stap 2: Lees de kaart
Bekijk de kaart bij activiteit 1. Schrijf 3 of 4 dingen op die je opvallen. Vergelijk daarna je antwoorden met iemand naast je.
Stap 3: Vul de windroos in
Gebruik de legenda op je werkkaart. Schrijf de juiste windrichtingen bij de letters op de windroos.
Stap 4: Lees de kaart met Ari
Zet Ari vlak op tafel. Kies met je groep de kaart op pagina 3. Draai de kaart tot de windroos hetzelfde staat als het kompas van Ari.
Stap 5: Beantwoord de vragen
Til Ari recht omhoog. Schuif de kaart eronder en zet Ari op de X. Beantwoord met je groep de vier vragen op de werkkaart.
Stap 6: Maak een schatkaart
Kies met je groep een klein voorwerp als schat. Kies de kaart op pagina 4. Zet Ari op de X en leg de kaart neer zoals je hem wilt tekenen.
Stap 7: Teken en schrijf
Teken een windroos die past bij het kompas van Ari. Teken 4 of 5 herkenningspunten in de ruimte. Bedenk waar je de schat verstopt. Teken de schat niet op de kaart. Schrijf eerst duidelijke aanwijzingen op. Verstop daarna je voorwerp pas als de leerkracht het aangeeft, zonder dat andere groepen het zien. Laat andere voorwerpen die je tegenkomt liggen.
Stap 8: Zoek een schat
Krijg de kaart en aanwijzingen van een andere groep. Leg de windroos op de kaart gelijk met het kompas van Ari. Volg de aanwijzingen en zoek de schat. Controleer bij de makers of je het juiste voorwerp hebt gevonden.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
-
Antwoordblad 5
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 7.3 Geven van een reeks instructies aan een ander (mondeling of via symbolen) voor het uitvoeren van een bepaalde taak. Algoritmes en procedures




