Voor de docent
Leerdoelen
Na deze les kunnen de leerlingen:
- De leerling stelt een lijst met vermoedelijke locaties van maïsstukjes op een kaart op, op basis van richtingsaanwijzingen die uitgaan van het geografische en het magnetische noorden.
- De leerling onderscheidt richtingen die uitgaan van het magnetische noorden van richtingen die uitgaan van het geografische noorden.
Voorbereiding
Benodigdheden
- Pen of potlood
- Schaar
Materialen voor de docent
Materialen voor de leerlingen
- 1 Ari per groep
- 1 pen of potlood per leerling
- 1 schaar per groep
- 1 werkkaart per leerling
Lesverloop
-
Stap 1: Begrippen
Magnetisch noorden – de richting waarin het naar het noorden wijzende uiteinde van een kompasnaald wijst onder invloed van het aardmagnetisch veld
Geografisch noorden – de richting langs het aardoppervlak naar de geografische noordpool
-
Stap 2: De app instellen
Help leerlingen Ari aan te zetten en door de app-mappen te bladeren tot ze Toolkit vinden. Open de Compass-app in Toolkit. Zodra het scherm voor de kompasmodus verschijnt, kiezen de leerlingen Advanced.
-
Stap 3: Introductie
Laat met de Compass-app van Ari in de modus Advanced zien dat de kompasnaald op het scherm kan draaien als Ari draait. De aangewezen richting in het lokaal blijft daarbij ongeveer gelijk.
Stel de klas de volgende vraag: ‘Waardoor kan de kompasnaald op het scherm draaien?’
Bespreek het verschil tussen draaien van Ari en lokale magnetische verstoringen: magneten, metalen voorwerpen of elektrische apparaten kunnen de aangewezen richting beïnvloeden. Het aardmagnetisch veld verandert ook langzaam door bewegingen van vloeibaar ijzer in de buitenkern. Alleen een draaiende naald op het scherm bewijst dus niet dat het magnetische noorden verandert.
Laat leerlingen tweetallen vormen en geef elk tweetal een Ari.
Laat de leerlingen door het lokaal lopen en letten op de kompasnaald op het scherm én de richting die deze in het lokaal aanwijst. Moedig hen aan een vast patroon te kiezen, bijvoorbeeld steeds naar het noorden lopen, of vijf stappen naar het noorden, vijf naar het oosten en vijf naar het zuiden. Laat tijdens het lopen één leerling van elk tweetal noteren in welke richting voorwerpen in het lokaal zich bevinden ten opzichte van henzelf en Ari.
Stel nadat de leerlingen door het lokaal hebben gelopen en op de kompasnaald en de aangewezen richting in het lokaal hebben gelet de volgende vraag: ‘Wat is het verschil tussen het magnetische noorden, dat je zojuist met het kompas hebt gevolgd, en het geografische noorden?’
Zorg dat je aan het einde van het gesprek het geografische noorden hebt omschreven met een definitie zoals hieronder:
Geografisch noorden – de richting langs het aardoppervlak naar de geografische noordpool
-
Stap 4: Activiteit 1 – Aanwijzingen met het geografische en magnetische noorden
Laat de leerlingen in hun tweetallen op hun gedeelde Ari de Compass-app openen in de modus Advanced. Laat hen afspreken wie tijdens de activiteit leerling 1 en leerling 2 is.
Beide leerlingen knippen elk 10 maïsstukjes uit en leggen die op kruispunten van het raster op hun eigen kaart, zonder dat de ander meekijkt.
Leerling 1 bedenkt voor de 10 maïsstukjes aanwijzingen die alleen uitgaan van het geografische noorden, zonder Ari te gebruiken.
Voorbeeld: ‘Eén maïsstukje ligt ten noorden van Idaho.’
Leerling 1 gebruikt de windroos op de werkkaart om de aanwijzingen te formuleren.
Leerling 2 bedenkt voor de 10 maïsstukjes aanwijzingen en gebruikt daarbij de Compass-app van Ari in de modus Advanced om de richtingen te bepalen.
Voorbeeld: ‘Eén maïsstukje ligt ten zuiden van Georgia.’
Leerling 2 zet Ari waar nodig op de kaart om de juiste kompasrichting af te lezen.
Beide leerlingen hebben aan het einde een lijst met 10 aanwijzingen die overeenkomen met de locaties van hun 10 verborgen maïsstukjes.
-
Stap 5: Activiteit 2 – Raad waar de maïs ligt
Leerling 1 begint.
Leerling 1 leest steeds één aanwijzing voor. Na elke aanwijzing schrijft leerling 2 deze op en raadt twee keer waar het maïsstukje ligt. Daarvoor gebruikt leerling 2 het raster: de kolomletter en het rijnummer.
Tijdens de ronde van leerling 1 gaan beide leerlingen uit van het geografische noorden.
Als leerling 2 de locatie van een maïsstukje goed raadt, krijgt die leerling dat maïsstukje.
Wissel van rol nadat alle 10 aanwijzingen zijn gebruikt.
Leerling 2 leest nu de aanwijzingen voor en leerling 1 mag per aanwijzing twee keer raden.
Tijdens de ronde van leerling 2 gaan beide leerlingen uit van het magnetische noorden. Ari staat daarbij in de modus Advanced.
Leerling 1 mag Ari gebruiken om de kaart te oriënteren en te bepalen waar het maïsstukje kan liggen.
Als leerling 1 goed raadt, krijgt die leerling het maïsstukje.
Uitslag van het spel:
De leerling die de meeste locaties van maïsstukjes goed raadt, wint het spel.
-
Stap 6:
Je kunt het spel aanpassen door leerlingen na elke aanwijzing maar één keer te laten raden. Je kunt ook voorwaarden stellen aan de plekken waar ze de maïsstukjes mogen neerleggen.
-
Stap 7: Evaluatie: afsluitkaart
(De vragen van de afsluitkaart staan op de laatste pagina van de werkkaart.)
Gebruik de volgende vragen om leerlingen te laten reflecteren en met elkaar in gesprek te laten gaan. Loop door het lokaal terwijl leerlingen eerst hun antwoorden op de afsluitkaart schrijven en deze daarna met een medeleerling bespreken:
- Waardoor kan de kompasnaald op het scherm draaien?
- Welk soort richtingsaanwijzingen was gemakkelijker om te geven en welk soort was gemakkelijker om te gebruiken?
Voor de leerlingen
Maïsstrijd
Ontdek het verschil tussen het geografische en het magnetische noorden. Maak aanwijzingen en raad waar de maïs ligt.
Je hebt nodig
- Ari
- Compass-app
- Werkkaart
- Pen of potlood
- Schaar
Zo ga je te werk
Stap 1: Zet Ari klaar
Zet Ari aan. Open de mappen en zoek Toolkit. Open Compass en kies Advanced.
Stap 2: Onderzoek het kompas
Loop met je maatje door het lokaal. Als Ari draait, kan de naald op het scherm draaien terwijl deze ongeveer dezelfde richting in het lokaal blijft aanwijzen. Lokale magnetische verstoringen kunnen die richting wel beïnvloeden. Kies samen een looproute. Noteer waar voorwerpen liggen ten opzichte van jou en Ari.
Stap 3: Maak de maïs klaar
Spreek af wie leerling 1 en wie leerling 2 is. Knip allebei 10 maïsstukjes uit. Leg ze op kruispunten van het raster op je eigen kaart. Zorg dat je maatje niet meekijkt.
Stap 4: Schrijf aanwijzingen
Leerling 1 maakt 10 aanwijzingen met het geografische noorden. Gebruik de windroos op de werkkaart. Leerling 2 maakt 10 aanwijzingen met het magnetische noorden. Gebruik Ari in de modus Advanced om de richtingen te bepalen. Zet Ari op de kaart als dat nodig is.
Stap 5: Raad de maïs van leerling 1
Leerling 1 leest één aanwijzing voor. Leerling 2 schrijft die op en raadt twee keer met een kolomletter en een rijnummer. Jullie gebruiken het geografische noorden. Bij een goed antwoord krijgt leerling 2 het maïsstukje.
Stap 6: Wissel van rol
Gebruik alle 10 aanwijzingen van leerling 1. Wissel daarna van rol. Leerling 2 leest de aanwijzingen voor. Leerling 1 raadt per aanwijzing twee keer en gebruikt Ari om de kaart te oriënteren. Jullie gebruiken nu het magnetische noorden. Bij een goed antwoord krijgt leerling 1 het maïsstukje.
Stap 7: Tel de maïs
Tel hoeveel maïsstukjes ieder goed heeft geraden. Wie de meeste goed heeft, wint.
Werkkaarten
De werkkaarten zitten in de PDF van deze les. Print ze op 100% (werkelijke grootte), niet op “passend maken”: dan rijdt Ozobot precies over de lijnen.
-
Werkkaart 1
-
Werkkaart 2
-
Werkkaart 3
-
Werkkaart 4
-
Werkkaart 5
-
Werkkaart 6
-
Werkkaart 7
-
Werkkaart 8
-
Werkkaart 9
-
Antwoordblad 1
-
Antwoordblad 2
-
Antwoordblad 3
-
Antwoordblad 4
-
Antwoordblad 5
-
Antwoordblad 6
-
Antwoordblad 7
-
Antwoordblad 8
-
Antwoordblad 9
Download de les met alle werkkaarten (PDF) (opent in een nieuw tabblad)
Video
SLO-leerdoelen
Met deze les werk je aan de volgende leerdoelen voor digitale geletterdheid (computational thinking) van SLO:
- 2.1 Verzamelen van bruikbare gegevens uit een gegevensverzameling. Gegevens verzamelen
- 7.3 Geven van een reeks instructies aan een ander (mondeling of via symbolen) voor het uitvoeren van een bepaalde taak. Algoritmes en procedures




